diziem e-sgk Ücretsiz Kredi Sorgulama hizlipro
bayan escort

NİKSAR CEVİZİ VE SERGENLER -2-


Bu makale 2017-12-20 01:06:37 eklenmiş ve 455 kez görüntülenmiştir.
M. Necati GÜNEŞ

TÜRKİYE'NİN HER YERİNDEN CEVİZ GELİYORDU

 

Niksar'ın, Türkiye'nin ceviz işleme merkezi olduğunu ve Türkiye'nin dört bir yanından ceviz geldiğini söylemiştik. Babadan ceviz işiyle uğraşan Zafer BAŞAR'a Niksar'a nerelerden ceviz geldiğini sorduğumuzda anlatmaya başlıyor:

 

"Niksar'da sadece bizim bu yörenin cevizi değil, Türkiye'nin yedi bölgesinin cevizi gelirdi. Hakkari'den çıkan ceviz Niksar'ı bulurdu, Aydın'da dökülen ceviz çuvallara giren ceviz Niksar'a, Sakarya'dan toplanan ceviz Niksar'ı bulurdu. Yöreleri sayacak olursak; Tokat ve Sivas havalisi, Tozanlı yöresi, buradan Kelkit, Torul, Gümüşhane tarafına kadar. Karadeniz cevizi; burada Ünye, Aybastı, Kumru ve Korgan'dan başlayın Giresun'a, Artvin Şavşat'a kadar ceviz gelirdi Niksar'a; sahil cevizi esmer olurdu ama dolgun olurdu, güzel olurdu. Vezirköprü, Boyabat, Durağan ve Kastamonu'ya kadar. Efendim, Adapazarı tarafından Düzce, Taraklı, Mudurnu ve İstanbul'a doğru olan yörelerden gelirdi. Evet, Ankara'dan, Nallıhan'dan, Kırşehir yöresinden gelirdi.  Bursa, İnegöl, Balıkesir, Bigadiç, Kütahya'nın Simav'dan gelirdi. Denizli, İzmir-Ödemiş, Tire, Aydın-Bozdoğan'dan, Manisa Demirci'den gelirdi. Isparta-Yalvaç'tan güzel ceviz çıkardı. 

 

Bu yörelerden daha doğuya dönersek Erzurum, Erzincan Kemaliye, Elazığ, Bitlis, Van, Diyarbakır, Hakkari, Şemdinli'den gelirdi. Şemdinli'nin çok güzel yerli cevizleri vardı ama daha sonraları Bingöl, Kiğı, Sason, Kulp, Tunceli cevizleri ile karıştırdılar. Buraların cevizleri 'çetin ceviz'dir. Yani içi çıkmaz, çok damarlıdır. İçini çıkarmak istersen ancak parçalayarak çıkartabilirsin, bütün çıkartamazsın. Bu tür cevize 'Çetin ceviz' derler bizde, oraların cevizlerle karıştırdılar, o cevizler de bozuk çıkarttı. Misal Van'ın Çatak cevizi. Çetin olmaz ama çok boşu çıkar, siyah çıkar. Ama Bitlis cevizi, çuvallardan yağ akardı. Karga dikmesi cevizlerdi, şimdi bitti onlar artık. 

 

Cevizler bu yörelerden toplanır, her hafta 15-20 kamyon doğudan veyahut da öbür taraflardan ceviz gelirdi, pazarı buradaydı. Çekicini alan Keşfi Cami'nin önünde kamyonların başına gider, 3-5 kilo ceviz alırlar, orada kırarlar veyahut da eve götürürler, sergende kırdırırlar, randıman yaparlar, ona göre pazarlık usulü cevizi alırlardı. Biraz önce saydığımız yerlerin büyük çoğunluğunda bizim adamlarımız vardı, ya kendimiz oralara gider veya onlar vasıtasıyla bağlantı kurardık. Bir kısmı da cevizlerini kendileri getirirdi. Niksar tüccarı hatırlı itibarlıydı, o anda parası da olmasa da, o günkü şartlarda 3,5 tonluk, 5 tonluk Austin arabalarıyla, Morris arabalarıyla gelen cevizler yıkılır, para almadan insanlar çekip giderdi. Çünkü Niksar'ın tüccarları çok hatırnazdı, çok itibarlıydı, çok güvenilir insanlardı. Ceviz getirenler bilirlerdi ki paraları söylenen tarihte peşlerinden gelecek."

 

Bazı dönemler bu bölgelerden yeterli ceviz gelmeyince Gaziantep, Adana, Hatay, Mersin gibi yerlerdeki büyük tüccarlardan kabuklu ceviz alınır ve bu ceviz kırılıp iç haline getirildikten sonra pazarlanırdı. 

 

Türkiye'nin dört köşesinden Niksar'a gelen kabuklu cevizler sergen denilen kırım atölyelerinde kadınlar tarafından kırılarak işleniyordu. 1990'lı yıllara kadar Türkiye'de iç ceviz üretiminin %70-75'i Niksar'da gerçekleştiriliyordu. 1980'li yıllarda sayısı 50'yi aşan sergenlerde yıllık ortalama 8000 Ton kabuklu cevizden elde edilen iç ceviz üretimi sezonluk 3000 ton civarında idi. İç cevizin toptan fiyatını 40 TL kabul etsek, bugünkü fiyatlarla 120000000 TL (120 Milyon) Niksar'a girdi olduğunu görüyoruz. 

 

CEVİZ TÜCCARLARI

 

Burada iki kişi için özel parantez açmak istiyorum. Mustafa CELEPOĞLU, Niksar'ın gelmiş geçmiş en büyük ceviz tüccarı, Nail YILMAZ ise günümüzde Niksar ve İstanbul'daki işyerleri ile cevize gönül vermiş iş adamı. Araştırmamızın ilerleyen bölümlerinde kendi anlatımlarıyla daha geniş bilgiler vereceğiz. 1940'lı yıllardan itibaren tespit ettiğimiz ceviz tüccarlarını ise geçmişten günümüze doğru sıraladık. Bunlarında faaliyetlerini ve anılarını da ilerleyen bölümlerde vereceğiz.

 

Turan BAŞAR(Softaoğlu), Hacı Ahmet KAYNAR (Hacı Ağa) ve oğlu Abdullah ve Ünal KAYNAR (Softaoğlu), Mustafa ATEŞER(Ateşoğlu), Abdurrahman TURAÇLI, Fikri ÖZDEN(Mukayyitoğlu), Sulhi ŞÖHRETOĞLU, Hüseyin Hilmi KARSLI(Efendi), Emin, Yunis ve Yılmaz ÇOR kardeşler(Çoroğlu), Osman ÜÇDİRHEM, Turan TEPEBAŞI, Yılser BAŞAR ve oğulları Zafer ve Muzaffer BAŞAR, Şevket TAHMİSCİOĞLU, Ahmet ÖZLÜ(Rahvan), Ahmet GÜVEN, Mehmet Hilmi GÜVEN ve Oğulları Abdullah ve Erdoğan GÜVEN(Topçuoğlu), Şükrü AYDIN(Gazalapalı), Bayram ve Rasim ERDEMİR, Şekip ŞÖHRETOĞLU, İsmet ŞÖHRETOĞLU, Süleyman KİPECİ,  Salih ÖZDEN ve oğlu Sefa ÖZDEN (Mukayyitoğlu), Atıf BAYRAKÇIOĞLU(Sandık Eminleri), İsmet KİHTİR, Mustafa CELEPOĞLU(Niksar'ın en büyük ceviz ve mahlep tüccarıdır), Selami CELEPOĞLU, Nurettin Köksal, Hacı KÖKSAL ve oğulları, Fevzi ERDEM, Hami KORKMAZ ve oğulları Selahattin, Kemal, Cemal, Hüseyin, Sami ve Zekai KORKMAZ, Mehmet, Ahmet ve Ramazan KORKMAZ kardeşler, Cavit ve Cevat KORKMAZ, Sinan KORKMAZ, Zülal KORKMAZ, Hacı BAYRAM, Nail YILMAZ ve kardeşleri Halis ve Muhlis Yılmaz(Günümüzde ceviz işini en kapsamlı yapan ailedir), Kaya YÜCE, Mehmet VARDAR, Kazım YÜKSEL, Cavit ve oğlu Onur YILDIRIM(Günümüzde mahlep işini en geniş şekilde yapan aile), Ahmet YILDIRIM ve oğlu Yücel YILDIRIM...

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
400