NALBANTLIK VE NİKSAR'DA ESKİ NALBANTLAR -1-


Bu makale 2018-12-21 20:58:09 eklenmiş ve 958 kez görüntülenmiştir.
M. Necati GÜNEŞ

“Bir mıh bir nalı kurtarır,
Bir nal bir atı,
Bir at bir komutanı,
Bir komutan bir orduyu,
Bir ordu bir ülkeyi kurtarır."
Nalbant, Arapça  "na'l" ve Farsça "bend" kelimelerinin birleşimiyle oluşmuş bir kelime olup, TDK Büyük Türkçe Sözlükte, "Hayvanların ayağına nal çakan kimse" olarak tanımlanıyor. Biraz daha geniş ifade ile nalbant; Atların ayaklarına, arazi koşullarına karşı korumak amacıyla nal takan veya yıpranan nalı değiştiren kişidir.
Binek hayvanlarına bağlı olarak ortaya çıkmış bir sanat olan nalbantlık, demircilikle birlikte gelişmiştir. Eski dönemlerde hayvanların ayaklarına ve toynaklarına keçe, kalın bez ya da köseleden yapılan ayaklıklar takılırdı. Dayanıksız olan bu ayaklıkların yerini zamanla madeni nallar aldı. Geçmişte ulaşım, taşımacılık ve çeşitli hizmetlerde hayvanların yaygın olarak kullanılması nedeniyle, nalbantlık motorlu araçların yaygınlaştığı 20. yüzyılın ilk yarısına değin önemini korudu.
Askerlikte at ve katırın taşıdığı önemden dolayı hemen bütün ordularda uzun yıllar nalbantlıkla ilgili birimlere yer verildi. Örneğin Osmanlı ordusunun nalbant gereksinimini karşılamak için 1888'de Askeri Baytar Mektebi'nde modern nalbantlık dersleri verilmeye başladı. Kurtuluş Savaşı'nda da Konya'da nalbant yetiştiren bir okul açıldı. Bazı Meslek Yüksek Okulları'nda iki yıllık eğitimle nalbant yetiştirilmekte iken günümüzde bölümün adı değişmiş ve "Atçılık ve Antrenörlüğü" adı altında eğitimlerine devam etmektedirler.
Türkiye'de 1960'lı yıllara değin kırsal kesimdeki en itibarlı mesleklerden biri olan nalbantlık, teknolojinin gelişmesiyle birlikte eski önemini kaybetmiştir.
Nal ve Nalbantlık kültürümüzde o kadar yer etmiş ki birçok atasözü ve deyim oluşmuş. Bunlardan birkaçını şöyle sıralayabiliriz.
ATASÖZLERİ:
Acemi nalbant gâvur eşeğinde öğrenir
At ölür nalı kalır, yiğit ölür namı kalır
Ata binen nalını, mıhını arar
Atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz
Bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır
DEYİMLER:    
At nalı kadar
Deve nalbanda bakar gibi
Hem nalına hem mıhına (vurmak)
Üç nalla bir ata kaldı
Nal deyip mıh dememek
Nal toplamak
Nalları dikmek
Yok devenin nalı
Nalını sökmek için ölmüş eşek aramak
NİKSAR'DA NALBANTLAR
Sivas eyaleti, Tokat sancağına bağlı Niksar kazasına ait 1840 yılı Temettüat Defterlerine göre nalbantların mahallelere ve köylere göre dağılımı şöyledir.
Bengiler Mahallesi: İbrahim Ağa, Kilimcioğlu Bektaş, Ziferağasıoğlu Hacı Hasan, Duvakçıoğlu Ahmet Ağa, Ahıshavi Süleyman Ağa.
Cellehane(Çilhane) Mahallesi: Mustafaoğlu Ahmet, Osman Ağa, Ali Bazoğlu Mustafa Ağa, Ahishavi Durak Usta, Karamustafaoğlu İbrahim.
Cedit Mahallesi: Sarısalihoğlu Mustafa, Hüseyinoğlu Yusuf Ağa.
Kiremitli Mescit Mahallesi: Karacaoğlu Muhsin.
Matori(Maduru) Mahallesi: Mataracı Hacı Süleyman Ağa.
Dereçay Mahallesi: Marazoğlu Halil.
Hüsamettin(Karşıbağ) Mahallesi: Marazoğlu Hacı Osman
Kazgancı Mahallesi: Yüzbaşıoğlu İsmail
Ayvasönü Mahallesi: Canikoğlu İbrahim Ağa.
Başçiftlik Köyü: Bekir Usta
Cumhuriyet dönemine baktığımızda ise ulaşabildiğimiz nalbantlar şöyle sıralanıyor.
1.Salih TANÇ(1893-1969), Taşra Mah.
2.Mehmet ÖZÜBEK, Taşra Mah.
3.Şükrü ŞENEL, Taşra Mah.
4.İbrahim ÇAĞHAN, Ayvazönü Mah.
5.Hüseyin DİNÇER, Taşra Mah.
6. Mustafa DÜNDAR, Kuz Mah.  
7. Ahmet KAYNAR, Kaleiçi Mah.
8. Sabri BENDUYLU, Taşra Mah.
9. Sıtkı GÖZE, Bengiler Mah.
10.Abdurrahman YURDAER, Taşra Mah.
11.Hacı Mustafa KARASOY, Çepnibey Mah.
12. Ahmet KARASOY, Çepnibey Mah.
13.Hacı Ali CANİKLİ, Çilhane Mah.
14. Osman CANİKLİ, Çilhane Mah.
15. Mustafa DEMİREL, Taşra Mah.
16. Mustafa TAÇ, Taşra Mah.
17. Nurettin TAÇ, Taşra Mah.
18. Mahmut Türkekul, Bengiler Mah.
19. Kaya ELDİVENCİ, Maduru Mah.
20. Niyazi ELDİVENCİ, Maduru Mah.
21. Cafer ÇAĞHAN, Hanegâh Mah.
22. Ahmet TEPEBAŞI, Karşıbağ(Hüsam) Mah.
23. Selahattin KÖKSALAN, Taşra Mah.
24. Sakin DÜDÜKÇÜ, Kaleiçi Mah.
25. Dadaş Sabri Usta, Çöreğibüyük
26. Kenan Eraydın, Karşıbağ Mah.
27.  İdris KARAKAŞ, Külekçi Köyü

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
250