KARS/ARDAHAN'dan TOKAT'a 93 GÖÇÜ ÜZERİNE KISA BİR DEĞERLENDİRME Ağlattın bizi Hadiye/Ardahan


Bu makale 2020-01-04 12:51:28 eklenmiş ve 273 kez görüntülenmiştir.
Hasan AKAR

“Ağam, biz göçmen kağnılarında doğduk

Kimse bilmez acımızı Balkanlarda

Artvin'den, Erzurum, Kars,  Ardahan'dan

Düştük yollara, sellerle kopup geldik

Aç kaldık, susuz kaldık toprak uğruna 

Kağnıların yanık sesleriyle doyduk”

 

Türk milletinin kaderidir sanki göçler. Çağımızın tüm kolaylıklarına rağmen Bir evden diğer bir eve, bir köyden şehre ya da bir şehirden diğer bir şehre taşınmanın zorluğu kadar içimizde yaşanan acı duygular bizi nasıl etkiliyor.

 

Ya tarih boyunca süre gelen göçlere ne demeli. Osmanlı İmparatorluğu'nun gerilemesi, toprak kayıplarına uğraması ile fethettiğimiz, medeniyet ve adalet götürdüğümüz topraklardan bin türlü acılarla Anadolu'ya göçlerimize ne demeli? Balkanlardan, dıştan içe göç bunların en hüzünlüsü, her bir göç ayrı bir dram ayrı bir hikâye, ayrı bir destan.

 

 

Bir de Anadolu'da yaşanan göçler var diğerlerinden farksız. Ata topraklarından her şeyini bırakarak gözyaşları içinde kağnılarla, yayan Anadolu'nun içlerinde yer arayışları. Yollarda yokluklar, kayıplar ve bir yere sığınabilmek için kaybedilmek istenmeyen umutlar.

 

1877-1878 Osmanlı Rus Savaşında Kars ve çevresini kaybettik. Savaş sonunda 3 Mart 1878'de Rusların dikte ettirdiği Ayestefanos Antlaşmasına göre savaş tazminatı olarak 11 milyon ruble borca karşılık Kars, Ardahan ve Batum illeri Ruslara verildi. 700 000 nüfusu ile birlikte buralar Ruslara terk edildi.

 

Çarlık Rusyası terk edilen yerlerdeki ahalinin 3 yıl içinde başka yerlere göç edebileceğini , göçmeyenlerin Rus tebaasına geçmiş olacaklarını tebliğ etti.Haliyle de Ruslar Türkleri göçe zorladılar.Göçenlerin çoğu Sivas,Tokat ve Çorum'a geldiler.

 

Göç edenlerden bir kısmı Rusya'daki Bolşevik ihtilali sonrası bu topraklardan çekilmesi üzerine memleketlerine döndülerse de pek çoğu yerlerinde kaldılar.

 

Özellikle halk arasında “93 Harbi “ diye bilinen 1877-1878 Osmanlı –Rus Savaşı sonrası Rusların baskısı neticesi Erzurum'dan, Kars'tan, Artvin'den, Gümüşhane/ Bayburt'tan da çok sayıda vatandaşımız yollara düşüp kar-kış demeden Tokat'a göç etmek zorunda kaldılar.

 

Kars, Ardahan, Sarıkamış 'tan Tokat'ın bazı merkez köylerinde, Artova ve Zile'de ağırlıklı olmak üzere 93 Kars Muhacirleri adını verdiğimiz vatandaşlarımız 1877-1878 ve sonrası göç neticesinde şehrimizde yaşıyorlar. Bu konuda Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alpaslan Demir Hocamız çok sayıda göçmen ailesiyle mülakat gerçekleştirerek kayda aldı.

 

Bizler de Kars / Ardahan'dan Tokat'a olan bu göçleri anlatmak ve dinlemek üzere Ardahan Belediyesi'nin himayelerinde düzenlenen Kars/ Ardahan'dan Tokat'a 93 Göçü” programına katılmak üzere sekiz kişilik bir ekiple yollara düşme hazırlığındayız.

 

Bu meyanda ilk olarak Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği olarak 24 Aralık Salı günü kendisi de Ardahanlı olan Tokat Valisi Dr. Ozan Balcı'yı makamında ziyaret ederek program hakkında bilgilendirdik. Ardahan için hazırlattığı değerli hediyeleri de alarak yollara düştük.

 

İlk durağımız Erzurum oldu. Bizi Tortum Belediyesi'nin tahsis ettiği minibüs Erzurum'dan alarak Tortuma getirdi. Tortum benim 1979-1981 yılları arasında öğretmenlik yaptığım ilk görev yeri. Şu andaki halkın büyük teveccühüyle seçilen Tortum Belediye Başkanı Muammer Yiğiter de ilk öğrencilerimden. Makamında ziyaret ve hediye sunumlarından sonra bizi kahvaltıya alıyor. Sonrasında Tortum'dan Tokat'a göçle ilgili bir sohbet, Erzurumlu Emrah'ın Tortum'un Kapıkaya Köyü'nde doğduğuna dair çalışmalarımızdan konu edip, âşıklarımızın da Tortum türkülerini ve Erzurumlu Emrah'tan deyişleri yorumlamalarından sonra ayrılıyoruz bu şirin ilçeden.

 

26 Aralık Perşembe günü aldığımız randevu üzerine ilk önce Ardahan Belediye Başkanı Faruk Demir'i makamında ziyaret edip bilgi alışverişinde bulunuyoruz. Sıcak bir karşılama sıcak bir sohbet. Programlara verdiği destekler için teşekkürlerimizi ifade ettikten sonra hediyelerimizi sunuyoruz.

 

27 Aralık Cuma günü saat 10.30'da Ardahan Valisi Mustafa Masatlı'yı makamında ziyaret ediyor, Tokat Valisi Dr. Ozan Balcı'nın ve bizlerin hediyelerini takdim ediyoruz. Masatlı'nın kaymakam adayı olarak Tokat Valiliği'nde görev yaptığını daha önceden biliyoruz. Sohbet konusu programlarla birlikte Tokat üzerine oluyor. Buradan, Ardahan-Tokat kültür buluşmalarının ilk adımını atıldığı düşünce ve destekleriyle ayrılıyoruz.

 

Program 27 Aralık Cuma Günü saat 13.30 'da Ardahan Dursun Akçam Kültür ve Sanat Merkezi'nde. Sunumunu Gülsemin Kotancı' nın yaptığı etkinliğin açılış konuşmalarını Prof. Dr Erdoğan Altınkaynak, Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği adına biz, Çıldır Âşık Şenlik Derneği adına Akı Mehmet Oktay, Dursun Akçam Kültür ve Sanat Vakfı adına Metin Onay yapıyor. İlk bölümde Ardahan'dan Tokat'a göçü konu alan panel var. Panelin oturum başkanlığını ev sahibi olarak Ardahan Üniversitesi Öğretim üyelerinden Prof. Dr. Erdoğan Altınkaynak yapıyor.

 

Altınkanak, “Göç Sosyolojisi ve Göçlerin Neticesi “ , Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Öğretim üyelerinden den Prof. Dr. Alpaslan Demir : “93 Harbi ve Ardahan'dan Tokat'a Göç Eden Muhacirler” ,Ardahan üniversitesi Öğretim üyelerinden Doç Dr. Levent Küçük :“ Belgelerle 93 Harbi ve Muhacirler”,Tokat Barosu Avukatlarından Hadiye Ardahanlı: “Ardahan'dan Tokat'a Göç Eden Bir Asker, Babam İbrahim Ardahanlı “  başlıklı bildirilerini sunuyorlar.

 

Sinevizyonun da kullanıldığı panel oldukça nitelikli ve doyurucu. Dinleyenlerin yüzlerindeki ifade bunu apaçık gösteriyor. Ancak Av. Hadiye Ardahanlı'nın babasının Ardahan'dan Tokat'a gelişini ve diğer cephelerdeki durumu anlatışı sırasında 1916 yılından beri evinde muhafaza ettiği babasına ait asker çantası ve su matarasını göstererek dinleyicilerle paylaşması salonu gözyaşlarına boğuyor. Av. Hadiye Ardahanlı kürsüde elinde babasının asker çantası ve su matarası, bizim gözlerimizde birikmiş gözyaşları yerlerimizde Ardahan'dan Tokat'a o göçü ve savaşları tasavvur ederek ağlıyoruz.

 

Panel sonundaki değerlendirmeyi oturum başkanı olarak Prof. Dr. Erdoğan Altınkaynak yapıyor.

 

Akşam programı aynı gün saat 17.30'da Halk Âşıkları ve şairler şöleni ile devam ediyor. Ardahan'dan Âşık Mehmet Mehmet Oktay (Erkani), Âşık Tunay Aksu, Âşık Faruk Erdoğan, Kars ve Ardahan'dan Âşık Şenlik'ten deyişler ve türküler yorumlarken, Sivas'tan Âşık Kaptani (Mehmet Köşe) ve Âşık Eseri (A.Turan Bülbül)  Tokat türkü ve ağıtlarını sunuyorlar.  Şairlerden Uğur Dede, Nermin Eker, Ali Kaya, Remzi Zengin, Yavuz Bildik, Fatih Kılıç ve bendeniz şiirlerimizle sahne alıyoruz. 

 

Etkinlik sonrası plaket töreni var. Plaketler programı onurlandıran Ardahan Belediye Başkanı Faruk Demir tarafından takdim ediliyor.

 

 

Ertesi gün yarı sevinç, yarı hüzün dolu duygularla Ardahan Kalesine, şehrin ortasında nazlı nazlı akan Kür Nehrine, orada ben bu toprakların bekçisiyim diyerek şerefli bir şekilde dalgalanan bayrağımıza veda ederek ayrılıyoruz.

 

Evet, bu etkinlikler memleketimizdeki birliğin tesisi, geçmişte yaşanan acıların unutulmaması, daha sağlam kültür köprülerinin kurulması açısından oldukça önemlidir.


Ve kısa bir değerlendirme yaptığımız bu yazımızın sonunda teşekkürler:

 

27 Aralık 2019'da Ardahan'da düzenlenen, "KARS/ ARDAHAN'DAN TOKAT'A 93 GÖÇÜ "

 

Kültür-Sanat Programı için bizlere makamlarını ve yüreklerini açan; Tokat Valisi Sayın Dr.Ozan Balcı'ya, Ardahan Valisi Sayın Mustafa Masatlı'ya Ardahan Belediye Başkanı Sayın Faruk Demir'e, Tortum Belediye Başkanı Sayın Muammer Yiğiter'e, Ardahan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erdoğan Altınkaynak'a, Doç. Dr. Levent Küçük'e, Dursun Akçam Kültür Sanat Merkezi yöneticilerine ve diğer emeği geçen kurum,kuruluş ve şahsiyetlere , çok değerli Ardahan ekibi arkadaşlarıma Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği adına saygı, selam ve kalb-i teşekkürlerimi sunuyorum.

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
250