MİLLİ MÜCADELE'DE TOKAT'TA KURULAN CEMİYETLER, PROTESTO TELGRAFLARI VE DÜZENLENEN MİTİNGLER (2)


Bu makale 2020-08-05 01:28:27 eklenmiş ve 659 kez görüntülenmiştir.
M. Necati GÜNEŞ

PROTESTO MİTİNGLERİ VE TELGRAFLAR

 

İstiklal Savaşı'nın ilk safhasında yapılmış olan mitingler milli iradenin oluşmasında çok önemli fonksiyon ifa etmiştir. Mitinglerin yoğunlaştığı tarih İzmir'in işgalini takip eden günlerdir. Hemen hemen Anadolu'nun her tarafından gerçekleştirilmiş olan mitinglerin etkisi üç yönlü olmuştur. Bunlardan birincisi, İtilaf temsilcilerine karşı olan etkisidir. İkinci etkisi dönemin hükümetleri üzerinde olmuştur. Üçüncü etkisi milli iradenin oluşması noktasındadır. Gerçekten Mondros Mütarekesi'nden itibaren Anadolu'nun adım adım işgal edilmeye başlanması üzerine Türk milleti, bulunduğu bölgelerde çeşitli şekillerde tepkisini ortaya koymaya başlamıştır. Anadolu'nun muhtelif yerlerinde mitingler düzenlenmiştir. İzmir'in işgali sebebiyle bu tür faaliyetlerin daha da yoğunlaştığını görmekteyiz.

 

 

İstiklal Savaşı'nın ilk safhasında tertip edilen mitinglere baktığımız zaman bunların bir halk organizasyonu olduğunu görürüz. Bunun anlamı şudur; Türk milleti tepki göstermek konusunda iradesini ortaya koymaktadır. Bu, milli irade demektir. Milli irade ise İstiklal Savaşı'nın orijinini teşkil etmektedir. Kamuoyunu dikkatle takip Eden Mustafa Kemal Paşa ortaya çıkmaya başlayan bu iradeyi hissetmiş ve Haziran 1919 tarihinden itibaren Milli Mücadele sürecini başlatmış ve bu mefkure çerçevesinde gerçekleştirmiştir.

 

Mitingler bir tepkinin ortaya konulmasına aracılık eder. İstiklal Savaşı'nın ilk safhasındaki mitinglerde Türk milleti işgallere karşı sadece bulundukları mahallerde tepkilerini göstermediler. Aynı zamanda mitinglerde aldıkları kararları ülke ve dünya kamuoyuna telgraflar ve basın yoluyla intikal ettirdiler. Bu bilgilendirme içte milli iradenin canlanmasında etkili olurken hariçte Türk İstiklal Savaşı konusunda bir sempatik havanın doğmasına vesile olmuştur.

 

İzmir'in İşgaline Karşı Niksar ve Erbaa'dan Çekilen Telgraflar

 

İzmir'in işgali sabahı "Reddi İlhak Heyet-i Milliyesi" tarafından bütün vilayet, sancak, kaza ve nahiye belediye başkanlıkları ile milli kuruluşlara gönderilen telgraflarla işgal Anadolu halkına duyurulmuştur. Bundan sonra protesto telgrafları ilgili makamlara gönderilmeye başlanmıştır.

 

16 Mayıs 1335 (29 Mayıs 1919) tarihinde İzmir'in işgali üzerine Niksar'dan Sadaret Makamına protesto telgrafı çekilir.


Sadaret Makamına

 

Avrupa istatistikleri ve hükümetlerinizce tahakkuk eden ve son yayınlanan istatis¬tiklerle mevcut nüfusunun yüzde sekseni Türk olan İzmir'imizin ecnebi bir hükümete ilhakı, evvelce dünya silahlarını terk ettiren muhterem Wilson hazretlerinin pren¬siplerine aykırı bulunduğunu takdir etmeyecek bir kişi düşünülemez. İlan edilen bu prensibe baştanbaşa aykırı olarak, tarihi ile gelenekleri ile yüzyıllarca önce Türklüğe karışan ve atalarından beri Türk olan İzmirimiz'in böyle bir akıbete uğramasını kabul edemeyeceğimizden eskiden beri ırkımızın ve memleketimizin dostları olan hükümet¬lerden bu meselenin büyük önem ve ivedilikle arz ve iblağını ve bu suretle gelecek hakkında beslemekte olduğumuz ümitlerimizin takviyesini rica ile birlikte sevgili İzmirimiz'in ilhakını bütün varlığımızla ret ve protesto eyleriz.

 

Niksar Reddi İlhak Cemiyeti Başkanı Eşraftan Şeref Efendizade Mahir

 

ÜYELER

Eşraftan Mukayyidzade Ahmet 

Eşraftan Hacı Müezzinzade Şevki

Eşraftan Hüseyin Hafızzade Kaşif

Eşraftan Hacı Alizade Mehmet

Eşraftan Arif Ağazade Yusuf

Eşraftan Hacı Musa Ağazade Mustafa

Eşraftan Şöhretzade Mehmet

Eşraftan Küpçüzade Kirami


17 Mayıs 1335(30 Mayıs 1919)'te Sadaret Makamı'na bir gün önce çekilen telg¬rafın cevabı için yeniden telgraf çekilerek konuya hassas olunduğu, takip edildiği gösterilmek istenmiştir.


17 Mayıs 1335

Sadaret Makamına

Tük Yurdu olan sevgili İzmir'in Yunan'a ilhakının reddi hakkında 16 Mayıs 1335 tarihli protesto telgrafımızın cevabını büyük bir sabırsızlıkla makine başında beklemekteyiz.

Reddi İlhak Cemiyeti Başkanı

Mahir


İzmir'in işgali üzerine Niksar'la aynı tarihte, yani 16 Mayıs 1919 Erbaa Reddi İlhak Cemiyeti tarafından da Sadaret Makamına protesto telgrafı çekilir. 


Yüksek Sadarete

 

İttihatçı güruhunun bilinen harbe katılmaları dolayısıyla öbür müslim olmayan vatandaşlarımızla birlikte üç milyon evladını kaybeden biz biçare Türkler Mösyö Wilson'un dünyaya ilan ettiği prensipten istifade edilerek milletlerarasında Türklerinde mukedderatına hakim olacağına ümidinde bulunuyor idik.

 

Yüzyıllardan beri Türk yönetiminde kalan öbür vilayetler arasında en çok Türklüğü temsil eden İzmir'in büyük Türk çoğunluğu göz önüne alınmayarak diğer bir hükümete ilhak ettirildiğini üzüntü ile haber aldık. Dünya kavimleri arasında yalnız İslam ırkının Wilson prensiplerinin kapsamı dışında tutulduğunu gösteren şu ilhakı bütün varlığımızla protesto eder ve bir kanlı çetenin zulmüne yenilerek kan ve ateş tufanından yeni kurtulmuş yüz yılımızın gelenekleri ve tarihi fazilet ve mukaddesatı ile dünya kavimleri arasında altı yüzyıldan beri ilhakı İslamlar arasında sebep olacağı büyük tesirin kurulacak dünya derecesini itilaf devletlerinin dikkatine arz ve yapılacak ilhakı protesto ederiz.


Erbaa Reddi İlhak Cemiyeti Başkanı Ali Kirami

 

Üyeler: Fettullah, Mustafa,  Avni, Hasan

 

Buna bağlı olarak Atatürk, 14 Haziran 1919'da Tokat Mutasarrıflığına gön¬derdiği bir telgrafla bu tip toplantıların neticesinde gönderilen telgrafların bir tesirinin olmayacağını ve miting yapılmasını istemiştir.

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
250