TÜRK SANATINA BAKIŞ II


Bu makale 2013-05-10 19:09:08 eklenmiş ve 1240 kez görüntülenmiştir.
Cihat TAŞKIN

  Hun Devleti Sanatı 
    (Devamı)

    Altaylıların yerli dokuma tekniğinin yanı sıra Çin ipeklileri ve İran dokumaları da
Hun'ların günlük yaşamına girmişti. Yünden yapılan keçeler dokuma tekniğinin önde gelen ürünüydü. Üzerleri çeşitli süslemeler ile kaplı keçeler değişik yerlerde kullanılıyordu. Süs resimleri arasında av sahneleri birinci plandaydı. Hunlar yeni bir kültürün yaratıcısı olarak tarih sahnesine çıkıyorlardı. Büyük İskender'le beraber Batı Türkistan'a gelen Yunanlıların motiflerini Hunlar alarak daha geliştirdiler ve değişik biçimler ortaya çıkardılar. Keçeler üzerindeki Yunan motifleri yanı sıra Hun sanatı içinde Çin motiflerine de yer verilmiştir.

    Hun sanatında yer alan en önemli sahneler, daha çok hayvan resimleri ve hayvan kavgalarıyla ilgilidir. Hunlar her türlü hayvanın heykelini de yapmışlardır. Heykel yapımında daha çok bronz kullanılmıştır. Ancak tahtadan yapılmış hayvan figürlerine de rastlanmıştır. Yarı insan yarı geyik biçiminde, ruhları temsil eden çeşitli heykelcikler de görülmüştür. Türklerin kutsal saydıkları geyik, Hun sanatının önde gelen figürleri arasında yer almıştır. Altay dağlarında görülen hayvanlar ile savaş sahnelerinin din açısından da bir anlamı vardı. 

    Göktürk Devleti Sanatı

    Göktürkler zamanında Türklerde bir ulus olma bilinci yeşermişti. Orhun anıtları ve yazıtları bunun açık göstergesidir. Göktürk alfabesi ilk Türk alfabesidir. Yalnız yöneticiler değil, halkın çoğunluğu da okuma yazma bilirdi. Kazılarda Göktürklere ait çeşitli madeni paralar bulunmuştur. Bayrak olarak altın kurt başı kullanırlardı. Ergenekon destanı nedeniyle Göktürkler bozkurtu kutsal sayıyorlardı. Son yıllarda yapılan kazılarda çeşitli Göktürk heykelleri bulunmuştur. Işık Göl yakınlarındaki Barsan Harabeleri, Göktürk uygarlığının simgesi sayılmaktadır. Türk kılıçları çeşitli güzelliklerde hayvan ve bitki motifleri ile süslüydü. Göktürk alfabesi, alfabenin temeli olmuştur. 38 harf vardır. Bunlardan dört tanesi sesli, geri kalanlar ise sessizdir. Orhun Yazıtları'nda ortaya çıkarılan Göktürk alfabesinin belirlenmesi Türkoloji alışmalarında dönüm noktası olmuştur. O dönemlerde Göktürklerin yazılı bir alfabeye sahip olmaları kültür açısından ileri bir toplum düzeyinde bulunduklarını göstermektedir. Orhun yazısında sessizlerin yanında çeşitli işaretler de kullanılmıştır. Ayrıca bazı çift sesler de vardır. Vokaller ise çoğunlukla yazılmıştır.

    Orhun Yazıtları, Baykal Gölü'nden 400 km güneyde bulunmuştur. Burası Cengiz'in başkenti Karakurum'un tam karşısına düşmektedir. Bilge Kağan ile Kültigin Yazıtları, üç abidenin en sağlam ve temiz olanlarıdır. Yükseklikleri dört metreyi bulmaktadır. Üçüncü yazıt ise Tonyukuk Yazıtıdır. Göktürk alfabesini yaşatan bu yazıtlar, sonraları bu alfabenin yüzyıllarca etkin ve yaygın olmasına yardımcı olmuşlardır. Bu alfabe daha sonraları Avarlar ve Sekeller aracılığıyla Avrupa'ya geçmiş ve Macar dilini etkilemiştir. Orhun Yazıtları koyu bir ulusalcılık çerçevesinde kaleme alınmıştır. Daha önceki Türk yazıtları ile ilgili bilgiler olmadığından, bu yazıtlar çok mükemmel görünmektedir. Ne var ki, bu düzeyin belirli bir geçmişe sahip bulunduğu kuşkusuzdur.

    Uygur Devleti Sanatı

    Maniheizm dini, Uygurlar'ı savaşçı ve göçebe bir ulus olmaktan çıkaran en önemli etken olmuştur. Bu dinin müzik ve resmi desteklemesi nedeniyle Uygurlarda sanat ve kültür çok ileri düzeyde gelişmiştir. Uygurların Mani minyatür resminin, İran ve Hint minyatürcülüğünün kaynağı olduğu benimsenmektedir. Mabetlerde bulunan Uygur freskleri de bu sanat dalının üstün örnekleri olarak zamanımıza kadar gelmiştir. Bunların dışında Turfan'da yapılan kazılarda ipek üzerine boyanmış sayısız resimler bulunmuştur. (Türk Sanatına Bakış devam edecek..)

    KAYNAK: www.meb.gow.tr, www.tugra.org, www.osmanlisanati.com, www.archnet.org, www.kultur.gov.tr,
www.uygurworld.com, Tarihte Türk Devletleri, Milliyet Yayınları, GOMBRICH E.H., Sanatın Öyküsü, ASLANAPA Oktay - Türk Sanatı, TURANİ Adnan - Dünya Sanat Tarihi, AKYÜZ A.Kerim - Yayınlanmamış Ders Notları, ENGİN Ayça - Yayınlanmamış Ders Notları..

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
250