Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ), kentin tarihine ışık tutacak kapsamlı bir projeyi hayata geçiriyor. Osmanlı dönemine ait Tokat Kadı (Şer’iye) Sicilleri, yürütülen titiz çalışma kapsamında günümüz alfabesine aktarılıyor. Toplam 121 sicil defterinde yer alan yaklaşık 23 bin sayfalık arşiv belgesi, tamamlandığında hem araştırmacıların hem de kamuoyunun erişimine açılacak.
1772 yılından 1923’e kadar uzanan yaklaşık 150 yıllık dönemi kapsayan çalışma, Osmanlı Devleti’nin son üç yüzyılında Tokat’ın idari, sosyal ve ekonomik yapısını çok boyutlu biçimde ortaya koyacak. Kadı sicilleri; mahkeme kayıtları, hukuki işlemler, ticari sözleşmeler, vakıf düzenlemeleri ve gündelik yaşama dair ayrıntılarla dönemin en güvenilir birincil kaynakları arasında yer alıyor. Bu yönüyle proje, yalnızca Tokat’ın yerel tarihine değil; Osmanlı şehir tarihi, hukuk tarihi, sosyal ve ekonomik tarih çalışmalarına da önemli katkı sağlayacak.
Rektör Yılmaz: “Tokat’ın Hafızasını Geleceğe Taşıyoruz”
TOGÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Yılmaz, çalışmanın üniversitenin şehirle kurduğu güçlü bağın somut bir göstergesi olduğunu belirtti. Bu girişimin yalnızca bir transkripsiyon faaliyeti olmadığını vurgulayan Yılmaz, üniversitelerin bulundukları şehrin kültürel mirasına sahip çıkma sorumluluğu taşıdığını ifade etti.
Tokat Kadı Sicilleri’nin şehrin sosyal, ekonomik ve kültürel geçmişini ayrıntılarıyla ortaya koyan kıymetli belgeler olduğunu dile getiren Yılmaz, bu belgelerin günümüz alfabesine kazandırılmasının hem bilim dünyası hem de Tokat halkı için kalıcı bir kaynak oluşturacağını söyledi. Amaçlarının Tokat’ın tarihsel hafızasını koruyarak gelecek nesillere güçlü bir şekilde aktarmak olduğunu kaydetti.
Tokat’ın Sosyal ve Ekonomik Yapısı Belgelenecek
Proje kapsamında Tokat’ın Osmanlı dönemindeki yer adları, idari yapılanması ve vakıf sistemi ayrıntılı biçimde incelenecek. Kentin sosyal, dini ve sivil kurumlarına ilişkin veriler sistematik olarak ortaya konulacak.
Aile yapısı, miras ve evlilik işlemleri ile Müslim ve gayrimüslim topluluklar arasındaki ilişkiler belgeler üzerinden analiz edilerek Tokat’ın çok katmanlı toplumsal yapısı görünür hale getirilecek. Ayrıca esnaf grupları, üretim ve tüketim alışkanlıkları, ticari anlaşmazlıklar ve fiyat kayıtları incelenerek kentin ekonomik yapısı somut verilerle ortaya konulacak.
Kentte üretilen ve satılan ürünlerin envanteri çıkarılarak fiyat hareketleri ve ticari ilişkiler değerlendirilecek; böylece Tokat’ın ekonomik tarihine dair akademik ve karşılaştırılabilir veriler elde edilecek.
Bilim Dünyasına ve Vatandaşlara Açık Arşiv
Çalışma tamamlandığında transkribe edilen belgeler; tarihçilerden sosyologlara, hukukçulardan ilahiyatçılara, şehir tarihi ve kültürel miras araştırmacılarından lisansüstü öğrencilere kadar geniş bir kesimin kullanımına sunulacak. Aynı zamanda Tokat’ın geçmişine ilgi duyan vatandaşlar ve yerel tarih meraklıları da bu arşivsel hafızaya doğrudan erişim imkânı bulacak.
Büyük emek ve uzmanlık gerektiren projenin kısa sürede tamamlanması hedefleniyor. TOGÜ’nün yürüttüğü bu çalışma, Tokat’ın yüzyıllara yayılan kültürel mirasını bilimsel zeminde yeniden görünür kılarken, geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir köprü kurmayı amaçlıyor.
