‘Zimem', zimmet kelimesinin çoğulu… 'Borç' anlamına geliyor. Zimem defteri de, Osmanlı esnafının kullandığı borç defteri. Aslında 'veresiye' defteri demek daha doğru…
Osmanlı'da, ramazan ayı gelince zenginler esnafları dolaşır, 'zimem defteri' denilen borç defterinin bir kısmını veya tamamını satın alırlardı. Ne zengin kime yardım ettiğini, ne de fakir kimin yardım ettiğini bilirdi.
Bu güzel adetle zenginin mağrur olmadan vermesi, fakirin mahcup olmadan alması sağlanırdı…” Hakan Güldağ.04.07.2016
Osmanlı döneminden kalma bu güzel geleneğin günümüzde de devam ettiğini çeşitli zamanlarda basında çıkan haberlerde görmüşüzdür, duymuşuzdur.
Mesela: “Gizemli hayırsever bu kez Diyarbakır'da ortaya çıktı: Bakkaldaki veresiye defterini kapattı-13 Şubat 2020”
“Ünye'nin Saraçlı Mahallesi'nde isminin açıklanmasını istemeyen bir hayırsever, mahallede bulunan 7 bakkalı tek tek gezerek veresiye defterini alarak borcunu kapattı. Yaşanılan bu olay sonrası esnaflar da iş yerlerinin camlarına “9 Nisan 2022 tarihine kadar olan veresiye borcu herkesin kapanmıştır” yazısı astı.”
“Tuzla'da bir kişi tüm mahalle bakkallarını gezerek veresiye alışveriş yapanların borçlarını kapattı. Kendisine adını soran bakkala ise "Robin Hood deyin, bana yeter" dedi.12.11.2019”
“Denizli'de gizemli hayırsever, gittiği 4 bakkalda veresiye defterindeki vatandaşların toplam 20 bin TL tutarındaki borçlarını ödedi. 24.03.2022 “
“Kırklareli'nin Lüleburgaz ilçesinde kimliği meçhul bir hayırsever, bakkalın 6 bin 857 lira alacağı bulunan defterini satın alarak 20 kişinin borcunu ödedi. 18.05.2019 “
“İstanbul'un özellikle gecekondu mahallelerinde zarf içerisinde para dağıtan ve bakkallardaki veresiye defterlerini alıp tüm borçları ödeyen gizemli hayırsever bu kez İzmit'te ortaya çıktı. Bir bakkala borcu olan tüm vatandaşların borcunu ödeyen hayırsever, veresiye defterini alarak kayıplara karıştı.-24.01.2020”
“Silivri’de bir hayırsever, köylerde bulunan bakkallardaki veresiye defterlerini satın alarak vatandaşların borcunu kapattı.-17.04.2020”
“İzmir'de kimliğinin ortaya çıkmasını istemeyen hayırsever bir vatandaş, kentteki bir markete girdi ve veresiye defterindeki yaklaşık 17 bin lira borcu ödeyip defterle bölgeden ayrıldı.- 27 Şubat 2020”
Allah'ın rızasından başka maddi ya da manevi hiçbir karşılık gözetmeden bir başkasının ihtiyacını gidermek. Bunu da kimilerinin yaptığı gibi reklam etmemek. Ne güzel bir davranış.
Aynı fikirle çalışan 'sadaka taşı' gibi harikulade bir toplumsal dayanışma örneği.
(Sadaka taşı, genellikle cami vb. yerlerde ihtiyaç sahiplerinin alabilmeleri için para vb.nin bırakıldığı özel yer.)
İşte yukarıda sıraladığımız haberler gibi bir haber de Niksar'ımızdan.
Niksar Danişmend Gazetesi'nden Sedat Özata'nın ulusal basında da yer alan haberi şöyleydi: “Tokat’ın Niksar ilçesinde bir hayırsever rastgele girdiği bir markette veresiye defterindeki tüm borçları ödedi. Veresiye defterindeki 20 bin liraya yakın borcu ödeyen hayırsever, markete borcu olan ailelerin yüzünü güldürdü. İsmetpaşa Mahallesinde market işleten Erol Ersin, iş yerine "Bakkalımıza 12.07.2022 tarihine kadar veresiye borcu olanların borçları hayırseverler tarafından ödenmiştir" yazılı afişi astı.”
Memleketimizde böyle hayırseverler olduğunu bilmek; o veresiye defterindeki borcu silinenler gibi sevindirmiştir beni.
Allah razı olsun.
