Kültürün Vitrini mi, Tabelaların Gölgesi mi?
7. Tokat Günleri Üzerine Bir Değerlendirme
Tanıtım günlerinin felsefi ve pratik özü nedir? Önce bu sorunun hakikatine bakmak gerekir. Bu tür etkinliklerin temel gayesi; ilgili şehirlerin kültürel ve sosyal değerlerini ulusal ve uluslararası düzeyde parlatmak, imkânlar ölçüsünde bir marka kimliği yaratmak ve bu kimliği kalıcı kılmaktır. Bir kenti şehrin sınırları dışına taşımak, yalnızca bir coğrafi yer değiştirme değil; o toprağın ruhunu, hafızasını ve folklorunu başka bir coğrafyada yeniden üretmektir.
Bu tür büyük organizasyonlar, temelde dört ana ayağın omuzlarında yükselir:
Birincisi: Etkinliği organize eden kurum ve kuruluşlardır. Bu bağlamda organizasyonun ana yürütücüsü ve öncüsü Tokat Konfederasyonu (TOKKON) başta olmak üzere; Tokat Valiliği, Tokat Belediyesi, Tokat İl Özel İdaresi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, İlçe Belediye Başkanlıkları ve Tokat Sivil Toplum Kuruluşları (STK’lar) bu yapının kurumsal zeminini oluşturur.
İkincisi: Şehrin değerlerini tanımak ve satın almak isteyen halktır. Aslında tüm bu çaba ve gösteri, nihayetinde bu kitlenin merakına ve beğenisine yöneliktir.
Üçüncüsü: Etkinliğe ürünleri ve emekleriyle katılan esnaf ve üretici kuruluşlardır. Bunlar işin en kritik özneleridir; zira amaç sadece bir ürünü sergilemek değil, ekonomik bir katma değer üretmek ve nihayetinde hem esnafın bütçesine hem de kentin sosyokültürel dokusuna can suyu vermektir.
Dördüncüsü: Bu büyük resmi hazırlayıp sunan organizasyon ajansıdır. "Ne yapıyorsun, nasıl sunuyorsun, faydalanıcı bu ürüne nasıl ulaşacak ve nasıl tanıyacak?" sorularının yanıtı mutfakta verilir ki burası işin en hayati merkezlerinden biridir.
Ancak yansımaları izlediğimizde, görünen manzara ne yazık ki bu ideal çerçevenin oldukça gerisinde kalmakta ve haklı eleştirileri beraberinde getirmektedir.
İlk çıkmaz, tanımsızlık ve ruhsuzluktur. Gözlemlerimiz gösteriyor ki organizasyonun tanıtım dili, Tokat'ın kendi kültürel kodlarını yeterince içselleştiremeyen bir süzgeçten çıkmıştır. Öyle ki; Niksar’ın cevizi, Ayvaz suyu, Erbaa’nın narin yaprağı ve Reşadiye’nin şifa dağıtan kaplıcaları gibi bu toprağın imza değerlerinin afişlerde ve tanıtım öğelerinde hak ettiği yeri bulamaması, işin ehil ellere verilmediğinin ilk ve en acı delilidir. Elbette bu tür etkinliklerde profesyonel bir ajansla çalışmak kaçınılmaz bir gerekliliktir; fakat yerel bir kültürel aktivitenin ruhunu korumak, onu en azından Tokat’ın nefesini bilen, bu toprağın hamuruyla yoğrulmuş zihinlerin süzgecinden geçirmekle mümkündür.
İkinci temel aksaklık, kurumsal gövde gösterisinin içinin boş kalmasıdır. Organizasyon komitesinde yer alan Tokat Valiliği, Tokat Belediyesi, İl Özel İdaresi, Üniversitemiz, ilçe belediyeleri ve STK’lar... Bu yapılar kâğıt üstünde devasa bir güç birliği gibi durmaktadır. Ne var ki, işlevsellik bağlamında derin bir tutarsızlık söz konusudur. Afişlerdeki vahim hataları veya vizyonsuzlukları görüp müdahale etmesi gereken bu kurumların, süreçte yalnızca birer "isim ve imza" olmaktan öteye geçemediği, etkinlik kalkanı altında sadece "onay veriyoruz" kolaycılığına sığındıkları açıkça görülmektedir. Kurumsal aidiyet, afişlerde adının geçmesinden ibaret değildir; o değerin koruyucusu olmaktır.
Üçüncü ve belki de en yaralayıcı husus ise, etkinliğin ruhuna ihanet eden ticari kaygılardır. Bu tür günlerin varlık sebebi, o coğrafyanın öz evlatlarının, Tokat'ın tatlarını, el emeğini ve kültürünü bizzat birinci elden ziyaretçiye aktarmasıdır. Oysa meslektaşımız Tokatlı gazetecinin yerinde yaptığı araştırmalar ve gözlemler, acı bir gerçeği gözler önüne sermiştir: Standlarda Tokatlı esnaflar değil, İstanbul’da yaşayan ve Tokat kültürüyle uzaktan yakından bağı olmayan başka bölgelerin tüccarları yer almaktadır. (bu saptama benim değil tokatlı gazeteci arkadaşlarındır) Kendi memleketinin lezzetini başka bir coğrafyanın esnafından "Tokat ürünü" diye dinlemek, bu tanıtım günlerinin özüne ve ruhuna vurulmuş en büyük darbedir.
Sonuç olarak; Tokat gibi köklü bir medeniyet beşiğinin adı, içi boşaltılmış, ticari ve sıradan birer panayır mantığına kurban edilemez. Eğer bu etkinlikler amacına ulaşacaksa, kurumsal denetim mekanizmaları yeniden çalıştırılmalı, tanıtım dili yerlileşmeli ve en önemlisi "Tokat’ın ekmeğini" yine Tokat’ın emeğiyle üretenler temsil etmelidir. Aksi halde geriye sadece soluk afişler ve sönük hatıralar kalacaktır. 27 Ekim 2026
Gürel SÜRÜCÜ

Hülya Gökçe