CHP Tokat Milletvekili Durmaz: "Kamu Mülkiyeti İdari Yazıyla Devredilemez"

CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, Vakıflar Kanunu değişikliğine sert tepki gösterdi: “Koruma adı altında kamu mülkiyeti idari işlemlerle el değiştiremez.”
TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen “Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” üzerine konuşan CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, teklifin kamu mülkiyetinde belirsizlik yaratacağını belirterek düzenlemeye karşı çıktı.
Durmaz, “Vakıf kültür varlıklarını korumak hepimizin ortak görevidir; ancak koruma, hukuk, şeffaflık ve yargı denetimiyle anlam kazanır.” diyerek teklife tepki gösterdi.
“Kamu Mülkiyeti İdari Yazıyla Devredilemez”
Durmaz, mevcut Vakıflar Kanunu’nun 30’uncu maddesinin iki temel koşulla —eserin vakıf kültür varlığı olarak tescili ve vakıf yoluyla inşa edildiğinin belgelenmesi— koruma sağladığını hatırlattı.
Yeni teklifin ise “onarım, katkı, kiralama” gibi muğlak ilişkileri mülkiyet devrine gerekçe sayarak hukuki omurgayı zedelediğini vurguladı.
Düzenlemenin kapsamının Hazine, bakanlıklar, TCDD, üniversiteler, belediye şirketleri ve KİT’ler dahil tüm kamu tüzel kişiliklerini kapsadığını belirten Durmaz, “Tapu devrinin mahkeme kararı olmadan, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün idari yazısıyla yapılması kabul edilemez.” dedi.
“Devletin Kendi Mülkiyet Düzeni Bozulur”
Durmaz, teklifin yaratacağı riskleri somut bir örnekle anlattı:
“İstanbul Valiliği’nin kullandığı tarihî bina bile, ‘vakıf katkısı’ iddiasıyla idari bir yazıyla devredilebilir. Bu sadece sembolik bir örnek değil; devletin kendi iç mülkiyet düzenini bile bozabilecek bir durumdur.”
11, 15 ve 17’nci Maddelere Ayrı İtiraz
Durmaz, teklifin üç maddesine özel itirazlarını da sıraladı:
Madde 11: Belediyelere ait taşınmazların mazbut vakıflara devrinin, yerel yönetimlerin mali özerkliğini aşındıracağını ve Anayasa’nın 127’nci maddesiyle çeliştiğini söyledi.
Madde 15: Gelibolu Tarihi Alanı gibi doğal sit alanlarının Cumhurbaşkanı kararıyla yeniden tanımlanabilmesinin, “idarenin kanuniliği ve bütünlüğü” ilkesine aykırı olduğunu belirtti; Uludağ gibi ekolojik bölgelerde yapılaşma riskine dikkat çekti.
Madde 17: Daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen düzenlemelerin geri getirildiğini ifade eden Durmaz, Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Vakfı’na verilen yetkilerin şeffaflık ve kamu mali yönetimi ilkeleriyle bağdaşmadığını vurguladı.
Durmaz’dan 7 Maddelik Öneri
Durmaz, teklifin yeniden düzenlenmesi için şu önerileri sundu:
“Vakıf kültür varlığı” tanımı, vakıf yoluyla inşa ve vakfiye-belgeye dayalı delillerle korunmalı; onarım veya kiralama devre gerekçe olmamalı.
Her devirde mahkeme kararı zorunlu olmalı; idari yazıyla mülkiyet devri yapılamamalı.
KİT’ler, üniversiteler ve belediye şirketleri için özel koruma rejimi oluşturulmalı.
Ülke çapında bağımsız envanter ve açık kayıt sistemi zorunlu hale getirilmeli.
Kamu hizmeti yürütülen binalar için kullanım güvencesi getirilmeli; protokol olmadan fiilî tasarruf değişmemeli.
Bilim kurulları güçlendirilmeli; ekolojik alanlarda koruma öncelikli yönetim ilkesi yasaya yazılmalı.
Yok olmakta olan el sanatları için, vakıf taşınmazları usta-çırak geleneğini sürdüren ustalara sembolik bedelle tahsis edilmeli; süreç şeffaflık ve denetimle yürütülmeli.
“Korumaya Evet, İdari Yolla Mülkiyet Devrine Hayır”
Durmaz, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: “Vakıf eserleri yalnızca taş ve toprak değil, bir medeniyetin vicdanıdır. Gerçek vakıf eserlerini koruyalım, vakfiyesine uygun kullanımını güvence altına alalım; ancak bunu yaparken kamunun mülkiyetini, yerel yönetimlerin mali özerkliğini ve yargı denetimini baypas etmeyelim. Korumaya evet, idari yolla mülkiyet devrine hayır.”