Tokat Milletvekili Durmaz: "Tokat'taki Beldeler Neden Dışlanıyor?"

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda İçişleri Bakanlığı bütçesi görüşülürken söz alan CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, 6360 sayılı yasa kapsamında kapatılan beldelerin yıllardır süren hukuk mücadelesine dikkat çekti. Özellikle Tokat’taki 18 eski beldenin 12 yılı aşkın süredir adalet aradığını vurgulayan Durmaz, “Aynı şartlara sahip komşu beldeler belediye statüsüne kavuşurken, Tokat’takilere ‘siz köy kalacaksınız’ denilmesi hukuk devletiyle bağdaşmıyor” dedi.
Durmaz, 2011 yılı nüfusları 2.000’in altında gösterilerek Türkiye genelinde 559 beldenin kapatıldığını hatırlattı. Bu beldelerden 58’inin, yasa yürürlüğe girmeden nüfusunu yeniden 2.000’in üzerine çıkarmasına rağmen kapatıldığını belirten Durmaz, “Bu insanlar şehirli yaşam hakları için 12 yıldır yargı kapılarından dönüyor” ifadelerini kullandı.
“Kararlar emsal niteliğinde, beldelerin hakkı teslim edilmeli”
Durmaz, Kütahya Simav Kuşu, Afyon Sinanpaşa Güney, Çankırı Orta Kalfat ve Dodurga ile Tokat Reşadiye Demircili’nin hem yargı hem de bakanlık kararıyla yeniden belediye statüsünü kazandığını hatırlatarak, “Bu kararlar artık tartışmasız şekilde emsaldir” dedi.
Kayyım süreçleri ve statü karmaşası: “Bir gün belde, ertesi gün köy”
Tokat’ta 18 beldenin aynı mücadeleyi verdiğini, bunun doğrudan 90–100 bin kişiyi etkilediğini söyleyen Durmaz, kimi beldelerde yaşanan kayyım süreçlerinin halkta ciddi bir güvensizlik yarattığını belirtti. Durmaz şunları söyledi: “Ankara İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma kararıyla yeniden belediye statüsüne dönen Reşadiye Çevrecik ve Yolüstü, Almus Bağtaşı, Yeşilyurt Kuşçu beldelerine kayyım belediye başkanları atandı. Aynı şekilde Erbaa Değirmenli ve Akça, Almus Cihet ve Ormandibi, Zile Güzelbeyli, Yalınyazı ve Yıldıztepe, Sulusaray Dutluca ve Niksar Kuyucak beldelerinde de kayyım süreçleri yaşandı. Ancak üst mahkemenin kararıyla bu beldeler yeniden köy statüsüne döndürüldü. Bir gün ‘beldesiniz’, ertesi gün ‘köysünüz’ deniyor.”
Durmaz, bu gelişmelerin vatandaşta derin bir adalet duygusu zedelenmesi yarattığını ifade etti.
“Aynı dosyaya bir mahkeme ak, diğeri kara diyor”
Durmaz, aynı hukuki nitelikteki dosyalarda mahkemeler arasında açık çelişkiler olduğunu kaydederek, “Ankara İdare Mahkemesi bazı beldeler için ‘hak gaspı var’ derken, Tokat İdare Mahkemesi benzer dosyalarda ‘bu dava burada görülmez’ diyerek reddedebiliyor. Samsun Bölge İdare Mahkemesi de bazı kararları onayıp bazılarını bozuyor. İnsanlar 12 yılda 7 ayrı dava açtı, son bir yılda 3–4 kez kapıdan çevrildi” dedi.
“Bu uygulama Anayasa’ya aykırı”
Durmaz, yalnızca idari bir tercih değil, Anayasa’nın 2, 10, 13, 67 ve 127. maddelerine açıkça aykırı bir durum olduğunu belirterek, seçme-seçilme hakkı, eşit yurttaşlık ve yerinden yönetim ilkelerinin ihlal edildiğini söyledi.
Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın da yerleşim birimlerinde yapılacak statü değişikliklerinde halka danışılmasını zorunlu kıldığını vurgulayan Durmaz, “Anayasa’nın 90. maddesi gereği uluslararası sözleşmeler kanunların üstündedir. Buna rağmen ne halkın rızası alınıyor ne de yerel özerklik korunuyor” ifadelerini kullandı.
Durmaz, yalnızca nüfusa bakarak belediyelerin kapatılmasının sağlıklı olmadığını belirterek, “Kırsalda yaş ortalaması 60. İçme suyu arızasında genç yok, kanalizasyon çökerse destek yok. Bu belediyeler hayati önemdedir” dedi.
“Bu bütçede beldelik hakkının itibarını görmek istiyoruz”
Durmaz, İçişleri Bakanlığı’ndan beklentilerini şöyle sıraladı:
6360 sayılı yasa sonrası mağduriyetleri gidermek için, nüfusu 2.000 ve üzeri olan ve yıllardır dava açan beldeler için geçici madde veya tamamlayıcı yasal düzenleme yapılması,
Yerel demokrasi ve hukuk devleti ilkesine uygun adil bir çerçeve oluşturulması.
Durmaz, “Bu bütçede sadece bina, araç ve personel ödeneği değil; hukuk devleti ilkesine ve eşit yurttaşlığa ayrılan itibar payını da görmek istiyoruz” dedi.
İl Genel Meclisi üyelerinin sorunlarını da gündeme getirdi
Durmaz, konuşmasının sonunda ülke genelinde görev yapan 1290 İl Genel Meclisi üyesinin yaşadığı sorunlara da değindi. Ulaşım zorlukları, yoğun mesai yükü, yetersiz huzur hakkı ve ruhsat süreçlerindeki belirsizliklerin ciddi bir sorun alanı olduğunu söyledi. “İl Genel Meclisi üyeleri kırsala hizmet eden yerel parlamentonun temsilcileridir. Muhtarlarla eş düzeyde ruhsat ve özlük haklarına sahip olmayı bekliyorlar” dedi.
Durmaz sözlerini, “2026 bütçesinin, beldelerinin açılmasını umutla bekleyen vatandaşlara ve yerel parlamentonun saygın üyeleri olan İl Genel Meclisi üyelerine umut olmasını diliyorum” diyerek tamamladı.