Tokat'ta Çalışan İle Emekli Sayısı Kafa Kafaya

SGK verileri, Tokat’ta çalışan-emekli dengesinin tersine döndüğünü ortaya koydu. 117 bin 79 aktif çalışanın bulunduğu kentte emekli sayısı 123 bin 298’e yükseldi. Aktif/pasif oranı 0,98’e düşen Tokat, Türkiye genelindeki 21 il arasında sosyal güvenlik yükü en yüksek bölgelerden biri oldu.
Tokat’ta sosyal güvenlik yapısı, SGK verilerine göre kritik bir eşik aşarak aktif çalışanların emeklileri karşılamadığı bir döneme girdi. Kentte 117 bin 79 aktif çalışana karşılık 123 bin 298 emekli bulunuyor. Bu tablo, Tokat’ın aktif/pasif oranının 0,98’e düşmesine yol açtı. Böylece kentte her 100 emekliye yalnızca 98 aktif çalışan düşmüş oldu.
Türkiye genelinde ise tablo çok farklı. 2024 yılı itibarıyla ülkede aktif/pasif oranı 1,61 olurken, yılın ağustos ayında oran 1,60 olarak kaydedildi. Tokat’ın 0,98’lik oranı, hem Türkiye ortalamasının hem de pek çok ilin oldukça altında kaldı.
Türkiye genelinde aktif/pasif dengesi nasıl şekillendi
2024 yılı sonunda Türkiye’de 25 milyon 625 bin 750 aktif sigortalı bulunurken, 16 milyon 677 bin 617 kişi emekli, dul veya yetim aylığı alıyor. Hesaplamaya dâhil edilen bu kesimler üzerinden aktif/pasif oranı 1,61 seviyesinde ölçüldü.
Ancak bu aktif sigortalıların içinde stajyer, çırak ve kursiyerler de yer alıyor. Emeklilik için uzun vadeli prim ödemeyen 1 milyon 406 bin 464 kişi ile 539 bin 241 çırak bu rakamlara dahil. Bu gruplar çıkarıldığında Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı aktif/pasif oranını 1,49 olarak açıkladı.
2024 yılında ayrıca yurtdışı topluluk sigortası yaptıranlar ve tarım işçileriyle birlikte 477 bin 337 kişi aktif sigortalı kapsamında bulunuyor. Çırak ve stajyerler hariç tutulduğunda Türkiye’de zorunlu sigortalı çalışan sayısı 23 milyon 202 bin 708 olarak kaydedildi.
SGK’nın zorunlu sigortalı çalışan sayıları üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre Tokat, emekli nüfusunun çalışanlardan fazla olduğu 21 il arasında bulunuyor. Bu iller arasında Amasya, Artvin, Çanakkale, Çorum, Edirne, Giresun, Kırşehir, Ordu, Rize, Sinop, Trabzon, Yozgat, Zonguldak ve Bartın gibi bölgeler yer alıyor.
Örneğin Sinop’ta 100 emekliye 73 çalışan düşerken, Zonguldak’ta bu sayı 74’e, Bartın’da ise 80’e karşılık geliyor. Tokat ise 100 emekliye 98 çalışanla bu sıralamanın orta seviyesinde bulunuyor ancak Türkiye ortalamasının oldukça altında.
Büyük şehirlerde tablo neden farklı
İstanbul’da aktif/pasif oranı 1,64’e ulaşarak Türkiye’nin en güçlü dengelerinden biri olarak öne çıkıyor. Kentte 5 milyon 558 bin 600 aktif çalışana karşılık 3 milyon 392 bin 500 emekli bulunuyor. Ankara’da ise oran 1,46 seviyesinde.
Bu farkın önemli nedenlerinden biri, emekli olduktan sonra büyük şehirlerden memleketlerine veya sahil kesimlerine taşınan nüfus. Büyük şehirlerde çalışan yoğunluğu korunurken, emekli nüfusunun göç eğilimi sosyal güvenlik dengesini Anadolu kentleri aleyhine bozuyor.
Avrupa’da aktif/pasif oranı nasıl
Avrupa ülkeleri de sosyal güvenlik açısından benzer bir tabloyla karşı karşıya. Aktif/pasif oranının en düşük olduğu ülke 1,30 ile Hırvatistan. Fransa’da oran 1,32, Letonya’da 1,36, Estonya ve Litvanya’da 1,38 olarak kaydedildi.
Oranın en yüksek olduğu ülkeler ise İzlanda ve Malta. Her iki ülkede de aktif/pasif oranı 2,45’e ulaşıyor. Lüksemburg 2,23, İrlanda 2,29 ve Hollanda 2,19 ile Avrupa ortalamasının üzerinde yer alıyor.
Tokat’ta emekli nüfusunun çalışanları aşması, sosyal güvenlik sisteminde yükün giderek ağırlaştığına işaret ediyor. Çalışan sayısının emeklileri karşılamadığı iller arasında yer alan Tokat’ta ekonomik hareketlilik, iş gücü verimliliği ve sigorta prim döngüsünün uzun vadede dikkatle izlenmesi gereken bir yapıya dönüştüğü görülüyor.