Hani çanakçı deresi üzerinde yapılması düşünülen bir 'Kaynar Barajı ve HES Projesi vardı bir zamanlar !
Hemen ne oldu ki? diye sormayın.
İlmur Enerji tarafından Niksar'da yapılması planlanan 2,27 MW'lık Kaynar Regülatörü ve HES Projesi'nden bahsediyorum.
Projemiz gözden uzakta tutulmaya çalışılarak devam ediyor !
Konu CHP Tokat milletvekili Kadim Durmaz tarafından meclise taşındı. Konuyla ilgili olarak gazeteniz Danişmend'de çıkan 22.10.2019 tarihli haberde :
“Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Tokat Milletvekili TBMM İdare Amiri Kadim Durmaz CED süreçlerinde denetimsizlik olduğunu ve iddia ettiği denetim boşluğunun ortaya çıkarttığı uygulamaları TBMM gündemine taşıdı. Önergesinde ÇED süreçlerindeki denetimsizlik olduğunu iddia ettiği konulara değinen Durmaz, “ÇED süreçlerinde yapılacak izleme ve denetim faaliyetlerine yönelik 2014 yılında Danıştay'ın verdiği yürütmeyi durdurma kararı sonrasında CED Yönetmeliği'nde halen bir değişiklik yapılmamış olması nedeniyle, mevzuatta boşluk devam etmektedir ve dolayısıyla uygulamada CED raporları kapsamında izleme ve denetim faaliyetleri yapılmamaktadır. CED olumlu raporları çıkmadan, projelere başlanan bölgeler bulunmaktadır.” İfadelerini kullandı. Durmaz; “Çanakçı Deresi Projesini durduracak mısınız?
Durmaz, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurumun cevaplaması istemiyle verdiği önergede Tokat'ın Niksar ilçesinde Çanakçı deresinde yapılması planlanan HES projesi için ÇED gerekli değildir raporu çıkarılmasını eleştirerek,
Şu soruları sordu;
“Tokat ili Niksar, ilçesi Çanakçı Deresi üzerinde düşük enerji üretim hacmine sahip Kaynar Barajı ve HES projesi hakkında “ÇED gerekli değildir” kararı alınmasının nedeni nedir?
Çanakçı Deresi HES projesi için ekolojik araştırmalar yapılmış mıdır? Proje etüdü yapılmış mıdır? Proje'nin doğal yapıya ve su kaynaklarına vereceği zarar tespit edilmiş midir?
Çanakçı Deresi üzerinde büyük tahribat yaratacak olan HES projesini durdurmayı düşünüyor musunuz?”
Konuyu araştırırken benzeri bir önergenin, hem de HDP 'nin İstanbul Milletvekili tarafından verildiğini öğrendim. Yanlış okumadınız HDP milletvekili Niksar ile ilgili soru önergesi vermiş! Haber internette şöyle yer almış:
“Tokat'ın Niksar ilçesinde bulunan Çanakçı Deresi üzerinde kurulması planlanan ve hakkında “ÇED gerekli değildir” kararı alınan baraj ve HES projesi HDP İstanbul Mv. Ali Kenanoğlu tarafından meclis gündemine taşındı.
Üzerine baraj ve HES kurulması planlanan Çanakçı Deresi'nin bölge halkının içme suyu ihtiyacını karşılayan kaynak olduğunu hatırlatan Kenanoğlu, projenin hayata geçirilmesi durumunda bölge ekosisteminin son derece ciddi bir tahribata maruz kalacağını savundu.
Kenanoğlu'nun konuya ilişkin HDP İstanbul Milletvekili Ali Kenanoğlu'nun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Murat Kurum'un cevaplaması istemiyle verdiği soru önergesi şöyle:
“Çanakçı Deresi üzerinde daha önce de baraj ve HES yapımı amaçlanmış fakat bölge sakinlerinin yoğun tepkisi üzerine proje geri çekilmiştir. Zira Çanakçı Deresi, Niksar ilçesinde yaşayan bölge sakinlerinin içme suyu ihtiyacını karşıladıkları ve tarım alanı sulamasında faydalandıkları bir su kaynağı olma niteliğe sahiptir. Projenin gerçekleştirilmesinin planlandığı mevkide Gülbayır Köyü bulunmaktadır ve projeden geri adım atılmadığı taktirde, projenin tamamlanacağı süreye kadar su kaynaklarından faydalanamayacak olmasından ötürü Gülbayır Köyü'nde hayat durma noktasına gelecektir.
Bununla birlikte, baraj ve HES projelerinin hayata geçirilmesi durumunda çok sayıda bitki ve hayvana ev sahipliği yapan ve ancak bu türlerin varlığıyla birlikte sürdürülebilir bir niteliğe sahip olan bölge ekosistemi de ciddi zararlar görecektir.
Tüm bunlar ışığında;
Projeden, daha önce hangi sebeplerden ötürü vazgeçilmiştir?
Bölge sakinlerinin tepkilerine ve düşük enerji üretim hacmine rağmen projede ısrarcı olunmasının sebebi nedir?
Çanakçı Deresi civarında yaşamı sonlandırması muhtemel bir proje hakkında “ÇED gerekli değildir” yönünde bir kararın alınmasının gerekçesi nedir?
“ÇED gerekli değildir” kararı düşünüldüğünde, bu karar alınırken projenin bölge ekosisteminde yol açacağı yıkım göz ardı mı edilmektedir?”
Bakan bu sorulara cevap verir mi? Bilmiyorum. Verirse de Niksar'ın hayrına mı olur? Zannetmiyorum!
Zira bu projenin gündeme geldiği günlerde, İstanbul Niksarlılar Derneği yetkilileri bir Ankara ziyaretinden bahisle "ÇANAKÇI SUSARSA, NİKSAR' da SUSAR” diyerek şu cümleleri kurmuşlardı. (19 Mart 2015).
“Ziyaretlerimizde malum olduğu üzere son günlerde Niksar'ımızın gündemini kaplayan Çanakçı Vadisi'ne yapılmak istenilen Kaynar HES projesi yoğunlukla konuşuldu. Tüm siyasilerimize bu projenin yanlışlığı, ilçemize vereceği zararları konusunda detaylı olarak bilgi ve belgeler sunduk. Memnuniyetle ifade etmeliyim ki tüm Milletvekillerimizle Çanakçı üzerine yapılması gereken Kaynar HES konusunda aynı hassasiyetleri paylaşmakta olduğumuzu gördük. Yalnız aynı hassasiyetleri paylaşmanın ülkemizi ve özellikle de Niksar'ımızın çevresini bir ağ gibi kaplayan HES tehlikesini önlemeyemediği de acı bir gerçek. Yalnız geçmişte Niksar ve Erbaa ovalarını 60 km. boyunca beton kanalla felakete sürükleyecek Niksar HES projesine karşı Niksar halkı ve kamuoyunun gösterdiği refleks sonucu projeden vaz geçildiği ve ovamızın kurtulduğunu da biliyoruz. Milletvekilimiz Dilek Yüksel' in de zaten bu konudaki çalışmalarını biliyoruz, projenin revize edilmesinde ki uğraşılarını, o günlerde STK larımızın da duyarlılıklarını konuştuk. Milletvekillerimiz net bir şekilde halkın yararına olmayan, doğal hayatı bozan özellikle de su kaynaklarımızı etkileyecek Kaynar HES projesinin tekrar gözden geçirilmesinde hem fikirler. Ak Parti Tokat Milletvekilimiz Sayın Dilek Yüksel, Çanakçı' da yapılması planlanan Kaynar HES projesi ile ilgili Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan bey ile de görüştüklerini, Belediye Başkanı Özcan'ın özellikle de Niksar'ın içme suyu kaynaklarının büyük bölümünü sağladıkları bu bölgede yapımı planlanan HES' ndan duyduğu çekincelerini kendisine ilettiğini söyledi. Kendisinin de konuyu Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu'na ilettiğini, projenin tekrar gözden geçirilmesi konusunda görüşmeler yaptığını söyledi. Niksar Belediye Başkanı Sayın Özdilek Özcan'ın ve Milletvekilimiz Sayın Dilek Yüksel'in Kaynar HES konusundaki düşüncelerini önemsiyoruz ve bundan dolayı Ankara' dan umutla dönüyoruz. En azından bu projenin yanlışlığına inanmış olmalarından dolayı, projenin iptali konusunda somut adımlarını ümitle bekliyoruz.”
Yani dönemin milletvekiline ulaşılmış. Konu hakkında hazırlanan dosya kendilerine iletilmiş. O da, Hes projesine karşı olduğunu ve konuyu ilgili Bakan'a ilettiğini söylemiş! O zaman ki Belediye Başkanı olan, Özdilek Özcan bugün de Belediye Başkanı! O zamanlar karşı çıktığı proje için bugün ne düşündüğünü açıklamadığı için bilemiyoruz! Yine karşı mı acaba?
Tabbi bu Hes projesinin, bölgede yol açacağı ekolojik yıkımın ötesinde bir de Niksar'ın içme suyunu ilgilendiren kısmı var.
Niksar'ın içme suyunu niye ilgilendirdiğini yine gazeteniz Danişmend'in 01.09.2014 tarihli “Yeni İçme Suyu Kaynağı Aranıyor” başlıklı haberinde bizzat Belediye Başkanı Özdilek Özcan'ın ağzından öğreniyoruz:
“Niksar'da Belediye tarafından yeni içme suyu kaynakları bulma çalışmaları tüm hızıyla devam ediyor. Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan, Niksar'a 7 Km mesafedeki Güvenli ve Gülbayır köyleri arasındaki bölgeye giderek Niksar ilçesine getirilecek olan içme suyu çalışmalarını yerinde inceledi.
Başkan Özcan bölgede sularda ciddi azalma olduğunu belirterek; “Geçtiğimiz kış aylarında yağan kar oranının az olması ve son yıllardaki kuraklıktan dolayı, yaz mevsimiyle beraber kaynak sularının kurumasıyla sularda ciddi bir azalma oldu. Vatandaşlarımızın su sıkıntısı çekmemesi için yoğun bir şekilde çaba sarf ediyoruz, inşallah kısa süre içerisinde 7 km'lik boru hattı ile, saniyede 8 litre içme suyunu şebekemize dahil edeceğiz” diye konuştu.”
Yukarıdaki haberden yaklaşık 45 gün sonra “Belediyenin İçme Suyu Arama Çalışmaları” başlığıyla 15.10.2014 tarihli bir haber daha çıktı gazeteniz Danişmend'de :
“Niksar Belediyesi tarafından yapılan su sondaj çalışmaları sonucu Gülbayır köyü, Kamışlı mevkiinde saniyede ortalama 6 litre su kaynağına rastlandığı bildirildi.
Yerin yaklaşık 110 metre derinliğinde bulunan kaynaktan günde 500 ton içme suyu elde edilecek. Harmancık 1000 tonluk su deposuna aktarılarak ve buradan da su şebekesine verilecek olan su, Derebağ, GOP mahallesi, Cedit mahallesi ve Dereçay mahallelerine verileceği kaydedildi.
Çalışmalarla ilgili açıklama yapan Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan; “İlçemizde su kesintilerine karşı çözüm arayışlarımız devam ediyor. Yapılan çalışmalar sonucu rastladığımız içme suyu kaynağındaki suların su depolarına aktarılması hususundaki altyapı çalışmalarımız devam ediyor. Ayrıca bölgemizin farklı noktalardaki içme suyu sondaj çalışmalarımız da aralıksız tüm hızıyla devam ediyor” dedi.”
Sonra 29 Aralık 2014' te bu, Kaynar Hes'le ilgili ÇED sürecinin başladığıyla ilgili bir haber düşer ajanslara:
“İlmur Enerji tarafıdan Tokat'ta yapılması planlanan Kaynar Regülatörü ve HES projesiyle ilgili ÇED süreci başladı.
Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde konu ile ilgili yapılan açıklamada, Tokat ili Niksar ilçesi Kaynar köyü mevkiindeki İlmur Enerji Üretim Paz. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan Kaynar Regülatörü ve HES projesi ile ilgili olarak Tokat Valiliği'ne sunulan dosyanın incelenip uygun bulunarak ÇED Süreci'nin başladığı duyuruldu.”
Niksar'ın bir içme suyu problemi olduğu belediye başkanı tarafından da dile getirilmişti.
Bu konuyla ilgili de “50 Yıllık İsale Hattı Yenileniyor” başlıklı bir haber 31.08.2016
yer almıştı gazetenizde:
“Niksar'ın neredeyse yarısının içme suyu ihtiyacını karşılayan Sulugöl isale hattı yenileme çalışmalarına başlandı.
Niksar Belediyesi Su İşleri Birimi, Niksar'ın neredeyse yarısının içme suyu ihtiyacını karşılayan Sulugöl isale hattı yenileme çalışmalarına başlandı. Çalışmalar kapsamında 2000 metre içme suyu borusu döşeneceği kaydedildi. Çalışmalardan dolayı Niksarlı vatandaşların mağdur olmaması için mahalleye belli aralıklar ile su verilirken, çalışmaların tamamlanmasından sonra kesintisiz bir şekilde içme suyunun verileceği kaydedildi.
Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan yaptığı açıklamada, “İlçemizin önemli derecede su ihtiyacını karşıladığımız ve 50 yıl önce yapılan Sulugöl isale hattını yeniliyoruz. Niksar'da geçmişte yaşanan içme suyu problemlerini kalıcı bir şekilde çözmek amacıyla çalışmalarımız sürecek. Bizler İlçemizin 50 yıl sonrası için çalışıyoruz” dedi.”
Sonra?
Sonra, Çamiçi İçme Suyu Göleti umudumuz oldu.
Ve 2016 yılında şöyle bir haber vardı gazetenizde:
“Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan, Çamiçi İçme Suyu Göleti çalışmalarını yerinde inceledi. Niksar'da geçmiş yıllarda yaşanan su sıkıntısının bir daha yaşanmaması için harekete geçen Belediye Başkanı Özdilek Özcan, Orman ve Su İşleri Bakanı Prof. Dr. Veysel Eroğlu'dan içme suyu göletinin sözünü almıştı. Bu yıl yapımına başlanan Çamiçi İçme Suyu Göleti çalışmalarında epey bir yol kaydedildi. Çalışmaları yerinde inceleyen Belediye Başkanı Özdilek Özcan, çalışanlara kolaylıklar diledi. Başkan Özcan burada yaptığı açıklamada; “Gölet inşaatımız tüm hızıyla devam ediyor. Gölet inşaatımız bittiğinde ilçemize 1 milyon m3 içme suyu sağlanacak” dedi.”
Çamiçi Göleti'nin 2018 yılında tamamlandığını okuduk gazetelerden.
“Konuyla ilgili açıklamada bulunan Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan, Çamiçi İçme Suyu Göletinin yapım çalışmalarının tamamlandığını belirterek; “Geçtiğimiz günlerde yağan kar ile su seviyesi yükselmeye başladı. Bizlerde bu bölgede hem arıtma tesisimizi hem de ishale hatlarımızı kurarak Çamiçi Yaylamız ile Niksar'ımızın su konusunda 100 yıllık ihtiyacını karşılamış olacak.” Demişti.
Sonra 2018 yılında, “Çamiçi İçme Suyu Göleti Su Tutmaya Başladı” diye bir haber okuduk gazeteniz Danişmend'de :
“Gölet çalışmalarını yerinde inceleyen Niksar Belediye Başkanı Özdilek Özcan, gölet inşaatının %90 seviyelerinde tamamlandığını bildirdi. Başkan Özcan yaptığı açıklamada; “Çamiçi İçme Suyu Göletimiz %90 seviyelerinde tamamlanarak, su tutmaya başladı. Bizlerde bu bölgede hem arıtma tesisimizi hem de ishale hatlarımızı kurarak Çamiçi Yaylamız ile Niksar'ımızın su konusunda 100 yıllık ihtiyacını karşılamış olacak” dedi.”
Geldik 2019'a!
Ve de yine geldik Çanakçı Deresi üzerinde kurulması için “ÇED raporuna gerek olmadığı” yönünde karar çıkartılan 'Kaynar Barajı ve HES Projesi'ne !
Konuyla ilgili haber şöyle:
“Çanakçı Deresi üzerinde 1051,50 m talveg ve 1055 m maksimum su kotu ile 830 m kuyruk suyu kotunda kurulması planlanan ve 29.12.2014 tarihinde 'ÇED Gerekli Değildir' kararı verilen 'Kaynar Regülatörü ve HES Projesi, Niksar İlçesi'nin içme suyu ihtiyacı ortaya çıkınca Çanakçı Deresi üzerinde uygun bir aks yeri bulundu.
Bu kapsamda nehir tipi hidroelektrik santral olan Kaynar HES'in Çanakçı Deresinin 850 m. ile 625 m. arasında kalan düşünün, kurulacak silindirle sıkıştırılmış baraj ile değerlendirilerek, 2.435,90 m cebri boru ile santrale taşınarak, yılda 7,82 GWh elektrik enerjisi üretilecek.
Niksar Belediyesi'nin ihtiyacı olan su Kaynar HES Projesi'nin santralinden sonra alınacak. Dolayısıyla Niksar İlçesi'ne göletten 40 lt/sn su alma ihtiyacı ortadan kalktı. Kaynar Barajı ve HES inşaatı, 2 yıl içerisinde tamamlanacak. Santralin inşaat süresi tamamlandıktan sonra ömrü 49 yıl olacak.”
Şimdi, milletvekillerinin, Enerji Bakanı'na yönelttiği soruları bizde Niksar'ın yerel yöneticilerine ve seçim döneminde Niksarlıların aklına gelen sayın milletvekillerine soralım :
Niksar, Çanakçı Deresi üzerinde düşük enerji üretim hacmine sahip Kaynar Barajı ve HES projesi hakkında “ÇED gerekli değildir” kararı alınmasının nedeni nedir?
Çanakçı Deresi HES projesi için ekolojik araştırmalar yapılmış mıdır?
Proje etüdü yapılmış mıdır?
Proje'nin doğal yapıya ve su kaynaklarına vereceği zarar tespit edilmiş midir?
Önceden vazgeçildiği söylenen, Niksarlının ve bölge sakinlerinin tepkilerine ve düşük enerji üretim hacmine rağmen projede ısrarcı olunmasının sebebi nedir?
“ÇED gerekli değildir” kararı düşünüldüğünde, bu karar alınırken projenin bölge ekosisteminde yol açacağı yıkım hakkında ne düşünüyorsunuz?
Ve son olarak da
Çanakçı Deresi üzerinde büyük tahribat yaratacak olan HES projesini durdurmaya yönelik bir gayretiniz var mı?
Yoksa siz; Kaynar Barajı ve HES inşaatının Niksar'ın faydasına olduğunu mu düşünüyorsunuz?
Bu soruları, daha önce HES'e karşı olduğunu açıkladığı için Belediye Başkanı Özdilek Özcan'a sormuyoruz!
Eğer fikrini değiştirdiyse o zaman bu soruların muhatabı olur!
Tüm bu gelişmeler yaşanırken bir de yüzde 85'i Avrupa Birliği Hibe desteği, yüzde 6'sı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı hibe desteği, yüzde 9'u Niksar Belediyesi desteğiyle gerçekleştirilecek olan AB Entegre Su Projesi var.
Proje kapsamında 100 km kanalizasyon hattı, 50 km içme suyu hattı, 30 km isale hattı, 10 km yağmur suyu hattı, atık su arıtma tesisi, 2 adet terfi istasyonu, yeni su depoları yapılacak. Ayrıca sistem AB standartlarında ve SCADA denilen kameralı sistemlerle arızalar tespit edilecek.
Tabii proje büyük ve maliyetli. Tam 28.996.740 Avro
Yukarda da belirttiğim gibi projenin toplam maliyetinin %10.16 'sı Belediyemiz bütçesinden karşılanacak. Yani 2.944.692 Avro
Buna ilaveten Belediyemiz tarafından gerçekleştirilecek olan AB Entegre Su Projesi'nden ayrılma, 194 km şebeke hattıyla ilgili Niksar İçme suyu Projesi var!
Bunun da maliyeti 7.083.183 Avro.
Daha önce bu paranın temini için, İller Bankası Uluslararası İlişkiler Daire Başkanlığı kanalı ile Dünya Bankası kredisi şeklinde (5 yıl ödemesiz 30 yıllık ) uzun vadeli borçlanma şekliyle çözümlemek üzere Belediye Başkanı'na, Belediye Meclisi'nde oy çokluğu ile yetki verildiğini yazmıştık.
Bu avro'nun günü gününü tutmadığı için ben TL'ye çevirmedim!
Yazıyı okuduğunuz günkü kur ne ise isterseniz çevirebilirsiniz!
Çünkü, yazının konusu para değil Çanakçı üzerine yapılacak HES!
Tabii bir de her şeyin dönüp dolaşıp Niksar'ın içme suyuna bağlanması!
