Bir çocuğa sorsanız ' özgürlük nedir ?' diye :
İstediği zaman ve istediği kadar "Oyun oynamaktır" diyecektir belki de !
Araba düşkünü delikanlıya sorsanız :"İstediğim yerde istediğim süratte araba kullanmaktır!" diyecektir !
Bir genç kıza sorsanız belki erkeklerin doğuştan bir hakkı gibi görünen " Akşam üzeri parkta yalnız gezebilmek!" der herhalde !
Neyden içerde olursa olsun bir mahkumun özgürlük tanımı bambaşkadır elbette!
Özgürlük evinin bulunduğu sokakta ıslık çalarak dolaşabilmektir kimilerine göre!
Her zaman gittiği yoldan değil de başka bir yoldan evine gidebilmektir belki !
Düşünebilmektir özgürlük.Düşündüğünü söyleyebilmektir.
Söylediğini yapabilmek,eyleme dönüştürebilmektir.
Ama hepsinden önemlisi başkasının da bu hakları olduğunu kabullenebilmektir.
Özgürlüğünü başkasına zarar vermeden yaşayabilmedir.
Yani tek bir tanımı ya da tarifi yoktur özgürlüğün.
Göreceli tanımlar vardır kişiye özgü.
Alanlar farklılaştıkça özgürlüğün tanımı da farklılaşacaktır !
Mesela; seyahat özgürlüğünden söz ederkenki tanımımız ,ifade özgürlüğünden bahsederken farklı bir hal alabilir!Ya da tüketim veya haberleşme özgürlüğünden söz ederken!
Belki de önemli olan ortak paydaları gözetebilmektir.Bulabilmektir.
Hangi konuda n söz ediyorsak o konuda şu sorulara vereceğimiz cevaplar özgürlüğün tanımında bize yardımcı olacaktır.
Bağlı mıyız ?
Dış etkenlerden etkileniyor muyuz ?
Engelleniyor muyuz?
Bir şeylere zorlanıyor muyuz ?
Her türlü dış etkiden bağımsız olarak istediğimiz şekilde hareket edebiliyor muyuz ?
Kendi kararlarımızı kendi hür irademizle verebiliyor muyuz?
Gayet masum,başkasının hoşuna gitmeyebilen ama kimseye zarar vermeyen istekleri ,herhangi bir engelleme ya da baskıyla karşılaşmadan yapabilmek olabilir mi özgürlüğün tanımı?
Belki ama buna dışarıdan karar vermek zor!
Kişi kendisi karar verecek o konuda özgür olup olmadığına !
Sınırlarını başka birinin elinde tuttuğu bir özgürlük ,olsa olsa zannedilen özgürlüktür.Yaşanılan değil !
İnsanın kendi istekleri doğrultusunda dışarıdan engellemeden bir şeyleri yapabilmesidir.
Felsefede buna İstenç Özgürlük deniyormuş(*):
"İnsanın bir şeyi istemiş olması başka bir durum tarafından engellenmemiş ya da zorlanmamış olması demektir. İnsanın istenci özgürdür anlamına gelir. Yani insan bir şeyi istiyorsa o şeyi kendisi istiyor olmasıdır. Bir başka kişi tarafından baskı kurularak istemesine zorlaması değildir. Eğer sürekli başkalarının istekleri doğrultusunda hareket ediyorsanız bu istencinizin özgür olmadığının ya da eksik olduğunun kanıtıdır.
Kişisel Özgürlük: İstenç özgürlükle bağlantılıdır. Bir insanın isteme eylemleri başkaları tarafından engellememesi ya da zorlanılmaması gerekir. Bu gibi etkilerden uzak kişinin kendi istekleri doğrultusunda hareket etmesidir. Kişinin istekleri doğrultusunda hür bir şekilde yol almasıdır.
Düşünme Özgürlüğü: İnsanın dış baskılardan kurtularak özerkliğini kazanabilmesidir. Her türlü baskıları karşısına almalıdır, bilincini bu baskılara karşı korumalıdır. İnsan bağımsız düşünebildiği müddetçe düşüncesini özgürleştirir. Düşünce özgürlüğünün olduğu her yerde diğer özgürlüklerde var olur, özellikle basın özgürlüğüyle iç içe geçmiştir.
Bilinç Özgürlüğü: Bir insanın geleneksel baskılardan kurtularak bilincini özgür kılmasıdır. Özellikle gelenek ve görenekler insanlara nasıl davranması hakkında baskı yapabilmektedir ve çoğu insan bu toplumsal yaşayışları yaşamak istemese de yaşamak zorunda bırakılıyor.
Eylem Özgürlüğü: Kişinin kendi istekleri doğrultusunda harekete geçebilmesidir." (*)-neoldu.com-21.08.2015
Bu; benim ilgi alanıma giren ama bilgimin eksik olduğu bir konu.
Kendimce bir deneme yazısı gibi oldu.
Ama şöyle bağlayayım yazının sonunu :
Bence insanın özgürlüğü; istediği her şeyi yapabilmesinde değil, istemediği hiçbir şeyi yapmak zorunda olmamasındadır.
