SEMER YAPIMINDA KULLANILAN MALZEMELER
Bir semerin yapımında kullanılan malzemelerin ve alet edevatın neler olduğunu sorduğumda hem Cemalettin hem de Duran Usta birlikte anlatıyorlar;
Ot (kamış), göllerde ve bataklıklarda yetişir. Semerde dolgu malzemesi olarak kullanılır. Semer gövdesinin esnek olmasını sağlar. İçi süngerimsidir, sıkılıp bırakıldığında eski halini alır. Sağlıklı, doğal bir malzemedir. Bataklıkların kurutulması ve sulak yerlerin kalmaması günümüzde bu bitkinin yok denecek kadar azalmasına sebep olmuştur. Biz dört çeşit ot kullanırız. Bunlar; Tombul Ot, Hasır Otu, Köpelek Otu ve Kındıra Otu'dur. Bunlardan en iyisi Kuyucak ve Erikbelen'deki göllerde yetişen Tombul ot'dur. Kuyucak'tan getirilen 5-6 traktör vagon dolusu tombul ot Niksar'daki semercilerin ihtiyacını karşılıyordu. Kuyucaklı Mehmet Efendi, Şükrü Efendi ve Rıza Efendi ot ticareti yapıyorlardı. Kuyucak'taki göl kurutulduktan sonra tamamen Erikbelen'deki gölden alınmaya başlandı. Diğer otlar yani Hasır Otu, Köpelek Otu ve Kındıra Otu Niksar Ovası'ndan temin ediliyordu. Kındıra otu ince ve yumuşak olur, semerin iç kısmında kullanılırdı. Köpelek otu yine Kındıra otu gigb yumuşaktır ve semerin iç kısmında kullanılırdı. Hasır otu ise sert olur, semerin dışında ve eteklerinde kullanılırdı.
Ağaç(Eğri ağaç), semerin iskeletini oluşturan bölümdü. En iyi semer ağacı Gürgen (Kayın)'dan olurdu ve Akkuş'un Düvencili Köyü'nden gelirdi. Onlar gürgen ağacından imal ettikleri semer iskeletini yapılıp çatılmış olarak bize getirirlerdi. Düvencili köyünün göç vermesi ile Niksar'ın Zeraa Köyü'nden almaya başladık. Semerciliğin bitmesi sonucu köyden alım sona erdi ve eğri ağaçları getirterek kendimiz yapmaya başladık. Semerin iskeleti üç bölümden oluşur. Ön ağaç(Kaş), arka ağaç ve dal ağacı. Dal ağacı ön ve arka ağaçları birbirine bağlayan, semerin yanlarında bulunan kaburga görünümündeki ağaçlardı.
Telis; Semerin iç kısmına telis kumaşı veya bez kullanılırdı. Telis bitkisel liflerden kaba olarak dokunmuş olan bir çeşit kumaştır.
Deri; Eskiden semerin dış kısmı deriyle kaplanırdı. Daha çok kuzu, oğlak veya duruma göre keçi, koyun kullanılırdı. Niksar'da deri imalatı azalınca Erbaa, Turhal ve Tokat'tan balya balya deri getirmeye başladık.
Kot ve Çadır Kumaşı; Günümüzde artık deri yerine çadır veya kot kumaşı kullanıyoruz. Deri pahalıya geldiği için kot ya da çadır kumaşı kullanarak maliyeti de düşürüyoruz.
Kocacık Demiri; Urgan takılmak için dövme demirden yapılan kocacık kullanılır. Eskiden bizim demirciler yapardı, şimdi ise Zile'den geliyor. Artık Niksar'da yapan demirci yok, eşek nalları bile Zile'den geliyor.
Kolan(Kayış); Semeri hayvanın sırtına bağlamaya yarar. Hayvanın karın altından geçerek semerin iki yanandan bağlanan kolan, semeri hayvanın sırtında sıkıca tutturmaya ve yükün sallanarak düşmesini önlemeye yarar.
Paldım; Hayvanın kuyruğu altından geçer ve inişlerde semerin omuzlara düşmesini önler.
SEMER YAPIMINDA KULLANILAN APARATLAR(ALET EDEVAT)
İğne, Çuvaldız, Biz; Semeri dikmek için kullanılırlar. Çuvaldız yaklaşık otuz santimetre uzunluğunda oldukça büyük bir dikiş iğnesidir. Çuvaldız demirciler tarafından üretilir. Biz ise çelikten yapılmış, sivri uçlu ve ağaç saplı el aracı olup; çuvaldızın çok zorlandığı yerlerde önce biz ile delik açılır sonra çuvaldız geçirilerek dikim işlemi yapılır.
Kendir (Sicim), Naylon İp; Kendir (Sicim); keten, kenevir gibi bitkilerin liflerinden yapılan ince ve sağlam iptir. Semeri dikmek için kullanılır. Günümüzde ise daha çok naylon ip kullanılmaktadır.
Haşa demiri; Boyu yaklaşık bir metredir. El tutulan bölümü vardır, ucu yarıktır. Bu yarık bölüme sıkıştırılan otun(kamışların), semerin elle ulaşılamayacak bölümlerine ulaşmasını ve semere şekil verilmesini sağlar.
Ecene demiri; Eski bir delme aleti olup, keskiye benzer. Ahşap aksamın delinmesinde kullanılırdı.
Çember demiri; Semerin ahşap iskeletini sabitlemek için kullanılır.
Zımba; Çember demirini delmek için kullanılır.
Kef(Avuç demiri); Dikim esnasında kullanılan çuvaldızın semercinin avuç içini yaralamasını engelleyen, sarı bakırdan dökülmüş, ortası oyuk yassı bir alettir.
Bıçkı; Ahşap saplı olup içe doğru eğimlidir, bıçağın kesen tarafı testere ağzına benzer. Değişik boyutlarda olur ve budama işlerinde de kullanılır.
Kanca; Semerin ahşap iskeleti monte edilirken ağaçları tutturmak için kullanılır.
Balmumu; Sicimin mumlama işleminde kullanılır. Sicimi dış etkenlerden koruduğundan semerin dikişlerinin uzun ömürlü olmasını sağlar.
Makas; 25-30 santimetre boyunda bir makas olup deri ve kumaş kesmek için kullanılır. Demirciler tarafından semercilere özel olarak yapılırdı.
Keser, testere, çekiç, kerpeten, törpü, eğe ve çivi; Semerin özellikle ağaç iskeletinin yapımında kullanılan aparatlardır.
