“Mustafa Kemal ATATÜRK'ün başlatmış olduğu Türk ulusal kurtuluş mücadelesinde Tokat'ın yerinin önemi vurgulanmalıdır. Tokat'ın ve Tokatlıların ulusal mücadeledeki etkin rolü geç de olsa dile getirilmelidir.
Tokat'ın bahsedilmediği bir Türk ulusal kurtuluş mücadelesi destanının yarım kalacağı bilinmelidir.”
Bu değerli sözler 2007-2009 yılları arasında Tokat Valiliği yapan ve halen Anayasa Mahkemesi Üyesi bulunan Doç. Dr. Recai AKYEL'e ait. Daha önceden Tokat'ta yayınlanan Heeri life Dergisinde yayınlanan Atatürk Özel Sayısı'ndan bir bölüm. Cumhuriyet Döneminde Tokat Valileri eserimizin çalışması için 2018 Kasım ayında makamında ziyaret ettiğim Sayın AKYEL'le sohbetimiz sırasında konu Milli Mücadele Yıllarında Tokat'a gelince daha önceden de yayınlanan makalesinin bir fotokopisini vermek nezaketinde bulundu. Bu konunun hâlâ yeterince yazılmadığını, anlaşılmadığını belirterek hassas bir çalışma yapılmasının Tokat açısından çok elzem olduğunu söyledi.
Bu konuda günümüze dek çok sayıda makale yayınlandı, konferanslar verildi, Tokat GOP Üniversitesi'nce düzenlenen bazı sempozyumlarda bildiriler sunuldu, dergilerin muhtevasında ayrı bir yer verildi. Tokat Atatürk Evi ve Etnografya Müzesi'nden Tokat Şairler ve Yazarlar Derneği koordinesiyle mahalli televizyon yayınları yapıldı. Tokat Valisi Mehmet Gündoğdu (1998-2003) döneminde “Mustafa Kemal Paşa Tokat'ta 26 Haziran 1919 “ adıyla da değerli bir eser yayınlandı. 2011 yılında Tokat Güneş Medya Grubunca içinde bizim de yer aldığımız akademisyen, araştırmacı -yazarların büyük gayreti ile ” Heeri Liefe Atatürk ve Mustafa Vasfi Süsoy Özel Sayısı “gün yüzüne çıkarıldı.
Bunlar yeterli mi diye düşünüyoruz yukarıdaki haklı serzenişlerin ışığında. Milli Mücadele'de Samsun, Amasya, Sivas, Erzurum tam manasıyla var ama Tokat bize göre eksik.Nutuk'ta Atatürk'ün Tokat'a gelişi sırasındaki anlatımları ve Halis Cinlioğlu'nun “Ulusal Savaş'ta Tokat” ve Tokat Belediyesi'nin “Milli Mücade'de Tokat” adlı eseri dışında yayınlananlar maalesef bu boşluğu doldurmuyor.
Biz bu yazımızda ağırlıklı olarak Milli Mücadele döneminde din faktörü ve din adamlarının Tokat'ta bu mücadeleye ve mücadelenin lideri Mustafa Kemal'e ve silah arkadaşlarına olan desteği üzerinde duracağız. Zira Milli Mücadele yıllarında memleketimizi işgal eden ve onlara destek veren devletlerle, İstanbul Hükümeti kurulan TBMM' nin otoritesini yıkmak, kuva-i milliye ruhunu yok etmek için din faktörünü kullanmışlardır.
16 Mayıs 1919 İstanbul'dan Bandırma Vapuru ile Kurtuluş Savaşını başlatmak için hareket,19 Mayıs 1919 Samsun,12 Haziran 1919'a kadar Havza,25 Haziran 1919' kadar Amasya ve 26/27 Haziran 1919 Tokat…
Nutuk'da geçen bu bölüm:
“Haziran ayının 25.günü, Sivas'ta aleyhimde bazı münasebetsiz ahval cereyana başladığından haberdar oldum.25/26 Haziran gecesi yaverim Cevat Abbas Beyi çağırdım ve yarın sabah karanlıkta Amasya'dan cenuba hareket edeceğiz, dedim.
Bir taraftan da Beşinci Fırka Kumandanı ve Erkan-ı Harbiyemle mahrem olarak şu tedbiri kararlaştırdık. Beşinci Fırka Kumandanı, Fırkasından güzide zabit ve efraddan mürekkep ve mümkün olduğu kadar kuvvetli bir altı piyade müfrezesini derhal o geceden başlayarak serian teşkil edecekti.
Ben , 26 Haziran sabahı karanlıkta arkadaşlarımla beraber otomobil ile Tokat'a hareket edecektim.Müfreze teşkil eder etmez ,Tokat üzerinden Sivas istikametine sevk olunacak ve benimle irtibat arayacaktı. Hareketimiz hiçbir tarafa telgrafla bildirilmeyecek ve mümkün olduğu kadar Amasya'da ifşa olunmayacaktı.
26 Haziranda Amasya'dan hareket ettim. Tokat'a vasıl olur olmaz telgrafhaneyi kontrol altına aldırarak benim muvasalatımın Sivas'a ve hiçbir tarafa bildirilmemesini temin ettim.26/27 Haziran gecesini orada geçirdim.”
