Pamukpınar'dan Sabri Kalender'in Hatıraları Sercan Ünsal'ın Kaleminden
1946 mezunları olan Hayriye ve Sabri Kalender mezuniyetlerinden sonra evlenmişlerdir. Pamukpınar Köy Enstitüsü'nün Tokatlı öğrencileri ile ilgili ön çalışma yaparken verilen isimler içerisinde başı çeken tek isim Sabri Kalender'di. Yaşı sekseni geçenlerin ondan saygıyla bahsetmeleri dikkatimi çekmişti. Tokat'ta Türkiye Öğretmenler Sendikası Başkanlığı yapan Sabri Kalender'in ismi öğretmenler arasında adeta efsaneleşmişti.
Yakınlarını bulmak için önce Tokatlı 1951 mezunu Mehmet Baklacı'dan yardım istedim. Sonra Hami Karslı öğretmenimden sonradan öğrendiğim Kalenderlerden uzun uğraşlar sonucu önce Arzu Kalender'e, sonra Öznur Kalender'e ulaştım. Öznur Kalender beni Ömer Kalender'e yönlendirerek öğretmenliği hakkında bilgiler almamı sağladı.
Ömer Kalender'den dinleyelim:
“Ben Ömer Kalender 1961-1962 Tokat Öğretmen Okulu'na girişimden sonra Hayriye ve Sabri Kalender'i önce öğretmen sonra akrabası ve damadı olarak yakinen izleme imkânım oldu. Sabri Kalender emeğin hakça paylaşımını ön planda tutan, sosyal olaylarda her zaman yer alabilen bir şahsiyetti. Hayatında umutsuzluğa yer vermezdi, cesur bir karaktere sahipti. Toplumsal olaylarda ön plana çıkmaktan çekinmez, önderlik yapardı. Bunun yanında inadına esprili ve hoş görü sahibi bir eğitimciydi.
Köy Enstitüsü ruhunu çalıştığı köylerde ve diğer bölgelerde yaşatmaya çalışmaktan çekinmemişlerdir. Bazı örnekler vereyim. Ben Öğretmen okulunu bitirince Tokat Almus İlçesi Gölgeli (Leveke) köyüne atandım.400 hanelik bir köydü, şimdi kasaba oldu. Gölgeli'de halk onların öğretmenlik yaptıkları dönemden saygıyla bahsederek, neler yaptıklarını anlattılar.
Örneğin halka modern sebzeciliği, aşılı ve bol ürün veren meyveciliği öğretmişler. Okul bahçesinde uygulama yaparak köylülere örnek olmuşlar. Dahası var, evler çatısız, çatı yapılma ve kiremit döşeme tekniğini uygulayarak öğretiyor, köylüler çatı yapmaya başlıyorlar. Hatta köyde kiremit imalatı yapıyorlar.”
Anasının “Enstitüye Git de, Adam Olup Geri Gel “ Dediği Bir Eğitim Neferi Mehmet Baklacı
Sercan Ünsal daha önceden tanıyıp ailecek de görüştükleri Mehmet Baklacı'dan araştırmaları sırasında çok yararlanır ve eserinde geniş yer verir. Bir bölümünü aktaralım:
“Mehmet Baklacı 1933 yılı Tokat Artova / Yenice Köyü doğumlu Pamukpınar Köy Enstitüsü 1952 mezunu. Çocukluk yılları çileli geçen Baklacı'nın “Bir çift çarık, bir zıbın, iki iç gömlek ve dört teneke buğday “ karşılığı köylerinden Çil Ali'ye azap durmasına genç yaşta dul kalan annesi çok sevinmiştir. Köyde Bezeyin Mustafa'nın açtığı gayri resmi okuma yazma kursuna “üç geyim yün çorap “ karşılığı gider. Üç ay içerisinde okuma yazmayı söküp, toplama çıkarma yapar hale gelir. Aradan bir müddet geçtikten sonra davul ve zurna eşliğinde köye eğitmen verildiği duyurulur. Eğitmen Mustafa Ergun'dan üç yıl için “Çalışma ve Gidiş “ adı verilen karnesini alır. Artova Gazipaşa İlkokulu'nu oldukça zor şartlarda –kilometrelerce yol yürüyerek-bitirir. Öğretmeni Zehra Hanım ve eşi Mustafa Bey Pamukpınar K.E. girebilmeleri için sınava hazırlar.1947 yılı harman sonrası sevinçli haber gelir. Annesi eskiden kalma “gümüş kemeri” ni Artova pazarında dört liraya satarak üç lirasını oğluna verir ve ağlayarak; ”Gir gir de adam olup geri gel “ diyerek oğlunun trenle Yıldızeli'ne gönderir.”
Pamukpınar Voleybol Takım Kaptanı Yadigâr Özkayıt (Sercan Ünsal'ın anlatımıyla )
1949 mezunu Yadigâr Özkayıt'ın ismini Mehmet Baklacı'yla yaptığım görüşmelerde duymuştum. Baklacı'nın; mutlaka yazmalısın dediği isimlerden biriydi.
Baklacı öğretmenimle yaptığım görüşme notlarıma baktığımda şunları yazmışım, ”Cumhuriyetin öğretmeni, yiğit enstitülü, Ziraat Ömer'in gözdesi ve tam bir voleybolcu ”Oğlu Ümit Özkayıt'ın Pamukpınar 1976 mezunu olduğunu öğrenince ulaşmam kolay oldu.
Oğlundan Kısa bir Kayıt
“Babam 1926 Kayseri Pınarbaşı İlçesi doğumludur. İlkokuldan sonra 1949 yılında Pamukpınar K.E.'ne girmiştir. Enstitünün kuruluş döneminin zor şartlarında öğrenimini 1949 yılında tamamlayarak ilk görev yeri olan Almus İlçesinin Akarçay köyünde göreve başlamıştır. Aldığı eğitimin etkisiyle görev yaptığı köylerde eğitim faaliyetlerinin yanında köylülerin kalkınması için yoğun çaba harcayarak öncülük yapmaya çalışmıştır. Öğrencileriyle birlikte çevrenin ağaçlandırılması, meyve ağaçları dikimi vb. tarım uygulamaları yaparak çevreye örnek olmuştur.
Mehmet Baklacı'nın Anlatımından Yadigâr Özkayıt
“Yadigârla enstitüde yanılmıyorsam dört yıl beraber okuduk. Benden büyüktür, Tokatlı idi. Biz enstitüye geldiğimizde ilk tanıdığım arkadaşlardan biriydi. Çok yardımını gördüm. Uzun boylu, yapılıydı. Zamanla tarım derslerindeki performansı nedeniyle Tarım Öğretmeni Ömer Yurdugül' le ilişkileri çok gelişmişti. Ömer Bey onu adeta koruması altına almıştı.
Yadigâr boyuna göre kürek yaptırmıştı, kimse onun malzemelerini alamazdı alsa da kullanamazdı. Tarıma ilgisi çoktu, ayrıca yetenekliydi de. Haksızlığa gelemeyen, çabuk parlayan bir yapısı vardı.”
Avusturalya'da Bir Pamukpınarlı
1934 Artova /Yenice Köyü doğumlu olan Tahsin Babacan 1947 Pamukpınar K.E. girişli olup 1952 Göl K.E. (Kastamonu) mezunudur. 1951 yılında enstitüde bir görevliyle tartışması sonucu Göl K. E. ne sürgün edildiği için oradan mezun olmuştur. Mezuniyetinden sonra ilk görev yeri Artova / Dutluca Köyüdür. Buradan Turhal/ Erkilet Köyüne tayin olmuştur.
Yenice –kendi köyü- muhtarının okul açılması için Maarif Müdürlüğü nezdinde girişimleri bulunması sonucu “öğretmen olmadığı için okulu açamadıklarını köye gidecek gönüllü öğretmen bulursanız okulu açarız” önerisi üzerine muhtar, Tahsin Demirhan'dan köye gelmesini ister. O da köyüm okulsuz kalmasın düşüncesiyle 1956- 57 öğretim yılında Yenice'de göreve başlar. Okulda birleştirilmiş tek sınıfta 104 öğrenci bulunmaktadır.
Öğretmenin gelmesiyle birlikte okulda her alanda yenilikler fark edilmeye başlamıştır. Öğrencilerin konuşmalarında, hitaplarında nezaket içeren kelimelerin kullanımı öğretilmeye başlandı. Okula gelenler ve öğrenciler; diş fırçası ve macunu, ecza dolabında ilk yardım malzemelerini gördüler.
Kardeşi Güngör Babacan ile Görüşen Sercan Ünsal'ın Notları
“Ağabeyinin ailenin ve çevrenin ilk okuyup meslek sahibi olan kişisi olmasının yanında gerek kişisel becerileri, ilişki kurma yeteneği ve yardımseverliğinin” kendilerine örnek olduğunu ifade ederek “öğretmenliği ve müfettişliği “ döneminde de çevresinde sevildiğini belirtmiştir.
*Tahsin Babacan 1970 yılında ailesiyle birlikte Avusturalya'ya göç etmiş 2017 'de vatanına hasret gurbet elde aramızdan ayrılmıştır.
Pamukpınarlı Bir Bozkurt
1952 Enstitü girişli, 1958 Pamukpınar İlk Öğretmen Okulu çıkışlı :”Pamukpınar K.E. benim çocukluk, çocukluktan ilk gençliğe geçiş dönemini içine alan eğitim ocağımdır. Dilimi sevdim ben orada, dilimdir Yıldızeli; doğayı sevdim orada, yurdumdur benim Yıldızeli: ülkümdür” diyen Şair-yazar Adil Bozkurt'un Pamukpınar şiirinin mısralarıyla bitirelim yazımızı:
PAMUKPINAR
“Çalıştık hep;
Yardık yamacı, düzü
Erkende…
Ilıca suyu doldurdu küngü
Soluğum oldu içinde
Sağlam yapılar kurduk kırlara,
Büyüdükçe ben
Hortlayan
Hortlayacak
Hortlak
Ufalıyordu önümde…
Toprak yol değil Çamlıbel'i aşan
Kader hiç
Ne gam var ne ağıt;
Dinle bak
Duyduğun
Kanon türkülerinde”
Ne diyelim 1942'den 2022 yılına kadar akan, memleketimin ilim yuvası Pamukpınar'ın suyunu kurutanlara kargış mı edelim, belki bir gün vicdan sahipleri çıkar-suyu bağlarlar- diye bekliyoruz yine de bize yakışan umutla…
Evet, çok yoğun bir emek sarf ederek gün yüzüne çıkaran, kütüphanelerimizde olması gerekliliğine inandığım bu kıymetli eseri kültür dünyamıza kazandıran Araştırmacı-Yazar Sercan Ünsal'ı içtenlikle tebrik ederken;
Başta Başöğretmenimiz Atatürk olmak üzere aramızdan ayrılan öğretmenlerimizi rahmetle anıyor, bütün öğretmenlerimizin “ÖĞRETMENLER GÜNÜ” nü en kalbi duygularla kutluyorum.
