Niksar Türk Ocağı
Bu süreçte Cumhuriyetin ilanından sonra Niksar ve Erbaa şubeleri 1924 yılında Tokat Şubesi 1925 yılında yeniden açılmıştır.
Niksar Tayyare Cemiyeti Heyetinin 22 kanuni evvel (Aralık) 1341 tarihli kararında Türk Ocağı Müntehabı (seçilmiş) olarak adı yazılmamış, imzası olan bir kişinin varlığından yola çıkarsak Niksar Türk Ocağı'nın 1925 yılında faaliyette bulunduğunu görüyoruz. Bu kararda Ali Rıza Bey Ticaret Odası Temsilcisi olarak yer almaktadır.28 Temmuz 1927 tarihli Niksar Tayyare Cemiyeti kararında ise Türk Ocağı Müntehabı ( seçilmiş ) olarak Tıraşlızade adı geçmektedir.
Ankara Türk Tarih Kurumu'nda 28 Kasım 2020'de yapmış olduğum araştırmalarda Niksar Türk Ocağı İdare Heyeti'nin 1927 yılında şu kişilerden oluştuğunu görüyoruz.
Reis: Tüccardan Şükrü
Kâtip: Tüccardan Ahmet Muhtar
Murahhas: Züccadan(ziraatçılardan ) :Raim
Muhasip: Tüccardan Mustafa Hulusi
Veznedar: Tüccardan Niyazi
Aza: Züccadan Fahri
Tahsil Memuru: Ali Rıza Bey
Türk Tarih Kurumundaki 1928 yılında yapılan Türk Ocakları 5.Kurultayına ait tutanakları tek tek incelememe rağmen Niksar adına katılan Niksar Delegesi Falih Rıfkı'nın söz aldığına ya da herhangi bir önerge verdiğine dair ifade bulamadım.
Türk Ocaklarının 23 -30 Nisan 1927 tarihinde yapılan ve 170 delegenin katıldığı IV. Kurultayına Tokat'tan Ethem Necdet Bey, Niksar'dan Eczacı Fuad Naim Bey (İnsel ) ,Erbaa'dan Dr. Remzi Bey katılmışlardır. Bu dönemde Türk Ocakları şube sayısı 257'dir.
28 Nisan -1 Mayıs 1928'de gerçekleştirilen Türk Ocakları Kurultayı'na Tokat'tan Şükrü Kaya, Niksar'dan Falih Rıfkı, Erbaa'dan Av. Rasim Bey katılmıştır.
1924 yılında kurulan Erbaa Türk Ocağı İdare Heyeti ( 1925)
Reis: Dr. Remzi,
Katip: Tütün İdare-i İnhivariyeci Muhakemat Memuru Ziver Kadri,
Murahhas: Muhami (Avukat) Rasim Fazlı,
Veznedar: Muhami (Avukat) Ali Kerami,
Aza: Muallim Ata Şükrü, Tüccardan: Köyağasızade Şevki (Taşova) ve Ziya (Gegin)
Reşadiye Türk Ocağı İdare Meclisi:
Reis Dervişoğlu İbrahim,
Kâtip: Celeboğlu Cemal,
Murahhas: Dava Vekili Bekir Azmi,
Muhasip: Tapu Memuru Abdurrahim,
Veznedar: Emiroğlu Vehbi,
Aza: Beyoğlu Kadir, Kerimoğlu Hilmi Bey
Türk Ocaklarının Tokat ve ilçelerindeki 1927 ve 1928 yıllarına ait bütçe durumları
Tokat 1927 yılı 2600 Lira,1928 yılı 1000 lira;
Niksar 1927 yılı 859,1928 yılı 1506 Lira;
Zile 1927 yılı 1800 Lira,1928 yılı 2065 lira;
Reşadiye 1927 yılı 885 Lira,1928 yılı 670 liradır.
1931 yılında mevcut 248 Türk Ocağı şubeleri içinde Tokat, Niksar, Reşadiye ve Zile bulunmaktadır. Reşadiye Türk Ocağı Başkanlığını 1925-1927 yılları arasında Dr. Ali Rıza Atasoy (1875-1951) yürütmüştür.
Türk Ocakları ve Millet Mektepleri
1 Kasım 1928 tarih ve 1353 sayılı Yeni Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkındaki Kanun ile resmen “Harf İnkılabı “ 3 Kasım 1928'de yürürlüğe girmiştir. Halkın yeni harfleri daha çabuk öğrenmesini sağlamak için 1 Ocak 1929 'da Millet Mektepleri açılmıştır.
Türk Ocakları bu konuda büyük hizmet vermiş. Türk Ocakları Merkez Heyeti'nin Latin harflerinin halka öğretilmesi ile ilgili tamimi üzerine de ocaklardaki faaliyetler daha yoğunlaşmıştır.
20 Ağustos -31 Ağustos 1928 tarihleri arasında Niksar'da Gazi Ahmet ve Albayrak Cami-i Kebir (Ulucan) İlk Mektepleri 'nde erkeklere ve kadınlara kurs açarak yeni harfleri öğretmeye başlamışlardır. Daha sonra bu kurslar fazla sayıda dershane açılarak periyodik olarak devam etmiştir. Bu kurslarda Mustafa Necati Elgin (1907-1977, Kara Necati) , Afide Ocaklı (Topal Afide,1900-1974) ve Müftü Hızarcıoğlu Mustafa Fehmi Efendi (1866-1950) de görev almıştır. Kurslarda üç ana ders vardır.1.Latin Harfleri ile okuma yazma dersi 2.Dört İşlem (Matematik)3.Yurttaşlık Bilgisi
Türkiye genelinde ilk defa açılan bu kurslar arasında Tokat, Niksar, Erbaa ve Reşadiye'nin adı geçmektedir. Ocak matbaasında basılan yeni alfabeler bu şubelere gönderilmiştir.
.png)
Niksar Türk Ocağı'ndan Türk Ocakları Genel Merkezi'ne gönderilen 4 Eylül 1928 tarihli bir yazıda:
“Yeni harfleri tedris için gece dersleri açtık. El-yevm ocağımızda o zamandan 25 kişi yeni harflerle okuyup yazmaya başlamışlardır. Bilahare bilgiler gönderilecektir.”
Diğer Ocaklardaki Kurslar
Aynı tarihlerde Tokat ve Reşadiye'de de bu kurslar açılmıştır. Tokat'ta 5 Eylül 1928 tarihli belgeye göre 1 Eylül'de umum halka ocakta yeni harfleri öğretmek üzere dersler açılmıştır denilmektedir. Erbaa'da da 11 Eylül 1928 biri ocakta, diğeri Muallimler Birliği'nde, üçüncüsü ocağın Taşova Spor Yurdu'nda üç dershane açılmıştır. Bundan sonra ilk iş olarak Arap harfleri ile yazılan levhalar değiştirilmeye başlanmıştır. Sokak numaraları, mesken numaraları, resmi, ticari kuruluşlar, dükkânların levhaları yeni Türk harfleriyle değiştirilmiştir.
Mustafa Kemal'in Bu Süreçte Tokat'a Gelişi
Mustafa Kemal, Harf İnkılabı ile Latin harflerine geçişi yerinde görmek amacıyla 1928 Eylülünde yurt gezisine çıkmıştır. Bu kapsamda 18-19 Eylül 1928'de Tokat'a gelmiş, 19 Eylül günü hükümet binasını ziyaret ederek oradaki memurlarla bir toplantı yapıp çalışmaları değerlendirmiştir. Salonda bulunan memurları yeni harflerden imtihan etmiş ve durumdan memnuniyetini bildirmiştir.
