“Kamyonlar kavun taşır ve ben
Boyuna onu düşünürdüm,
Kamyonlar kavun taşır ve ben
Boyuna onu düşünürdüm,
Niksar'da evimizdeyken
Küçük bir serçe kuşu kadar hürdüm.
…
Anladım bu şehir başkadır
Herkes beni aldattı gitti,
Anladım bu şehir başkadır
Herkes beni aldattı gitti,
Yine kamyonlar kavun taşır
Fakat içimde şarkı bitti”
Cahit KÜLEBİ
1970'li yıllar. Rahmetli ağabeyim Osman Akar ( 1932- 1978 ) o zaman Yıldızeli'ne bağlı olan Yıldız Köyü'nde (şimdi Sivas merkeze bağlı bir belde) Yusuf Taçyıldız ( Hıssa ) ile ortak bakkal çalıştırıyordu.
Orta 3. sınıfta yaz tatilinde Tokat Taşhan'dan eniştemiz Hacı Turan Türk'ün Austin marka kamyonuna yeğenim Zeki ve benim de yardımımla bir ton kadar domates, biber, kuru soğan ve üzümle birlikte dört tona yakın kavun ve karpuz yüklendi. Ağabeyim ortağı Yusuf Taçyıldız ile beraber şoför muavinliğine bindiler. Biz ise mevsim yaz olduğu özgürce rüzgârla gidelim diye kamyonun kasasını tercih ettik. Bir saate kalmadan zirveye ulaşıp kamyonun hararetini dindirmek için Çamlıbel'deki Köroğlu /Atatürk Çeşmesinde buz gibi su, üzüm ekmekle yarım saat kadar dinlendik.
Yıldızeli'nden Çırçır yoluna döndük. Yola yakın yerlerde koyun otlatan çobanları gördükçe onları da bu kavun –karpuz bolluğundan nasiplendirmeye çalıştık. Sonrasında Cahit KÜLEBİ'nin :“Niksar'daki evimizdeyken /Bir serçe kuşu kadar hürdüm” mısralarındaki gibi biz de o kamyonun kasasında gökyüzünde dolaşan yıldızlar kadar kendimizi hür hissederek yolumuza devam ettik.
Nihayetinde Çakmakbeli'nden sonra karşımıza çıkan Yıldız Dağı'nın zirvelerinden yükselen dumanlı bulutları seyrederek ikindiye doğru köye ulaştık. Tabi o zamanki yolların çoğu stabilize ve toz duman içinde, haliyle biz de ciğerlerimize kadar epeyce tozdan nasibimizi aldık. Köye indiğimizde aynı şekilde elden ele kavun ve karpuzları satış yeri olarak bilinen caminin yanındaki ahşap bir barakaya yıktık.
Köyümüzde çok tuhafıma giden, ilk defa farklı bir alışverişle karşılaşıyordum Cami hoparlöründen yapılan ilandan sonra kavun karpuz almaya gönderilen çocuklar özellikle ellerinde yarısına kadar doldurulmuş gamel (develi) yazılı gazyağı tenekelerindeki buğday ya da arpalarla geliyorlardı.
Osman Ağabeyim cebinden eksik etmediği peşkiriyle ara sıra terini siliyor, gelenleri terazisinde tartıyor ona göre de –tahıl fiyatlarını dikkate alıp-hesap ederek istekleri doğrultusunda kavun, karpuz ya da sebze veriyordu. Çocuklar aldıkları kavun ve karpuzları omuzlarındaki heybelerine; üzüm, domates, biberi de boşalan tenekelere koyup sevinçle evlerine dönüyorlardı. Demek ki köylerde paranın fazla olmadığı, alışverişin takas yoluyla yapıldığı yıllardı. Şehrin ticareti ve köylerin durumları oldukça farklıydı. Şimdi düşünüyorum da paranın varlığı bakımından bugünle dünü mukayese edebilmek mümkün değil. Şunu da söylemeliyim ki, o yıllarda meyve ve sebze açısından köyler dâhil Sivas'ı Tokat besliyordu.
Biz seri yazımızın bu bölümünde birbirine büyük güven duyarak otuz yılı aşkın Taşhan'da ve Yeni Halde ortak komisyonculuk yapan iki değeri, Komisyoncu Sebati Dolar ve İsmail Dabak'ı (Hoca) evlatlarıyla yaptığımız görüşmelerin ışığında konu edineceğiz.
Komisyoncu Sebati Dolar'ın Küçük Oğlu Serdar Dolar İle 13.02 2022'de Tokat'ta Yapılan Görüşme
Serdar Dolar 1965 Tokat doğumlu. Baba Sebati Dolar, anne Sıddıka Hanım. Komisyoncu Sebati Dolar'ın üç erkek evladından-Mustafa, Muzaffer, Serdar- küçük olanı. İlkokulu Namık Kemal İlkokulu'nda, ortaokulu Plevne (Devrim) Ortaokulu'nda, liseyi Endüstri Meslek Lisesi'nde tamamlamış. 2021 yılında komisyonculuğu bıraktıktan sonra Tokat'ta ticari faaliyetlerini farklı alanlarda sürdürüyor.
Sözü ona bırakalım:
“Dedem Pazarcık Mahallesinden Mustafa, ninem Şaziye Hanım. Amcalarım Necati ve Hayati dolar. Komisyonculuk yapan Necati Amcamı (1934-1959) gencecikken yirmi beş yaşında kaybetmişler. Babam 1928 Tokat doğumlu idi. Küçüklükten ticari hayatın içinde bulmuş kendisini. Gazi Osman Paşa Bulvarı'ndan Meydan Çarşısına inerken halkın içinde Karasu adıyla bildiği çeşmenin başında bulunan bir bakkalın önünde yıllarca Karayataklar'daki kendi bahçesinden getirdiği meyveleri ve sebzeleri satmaya başlamış. Ticarete kafası çalışan babam zamanla bu bakkala da ortak olmayı başarmış. Askerliğini üç yıl Erzincan'da yaptıktan sonra dönüşünde aynı yerde alış-veriş işlerine devam etmiş.
Taşhan sebze ve meyve hali olarak açılınca belediye yetkilileri ürünlerinizi orada satacaksın diyorlar. Bunun üzerine babam da biriktirdiklerini sermaye ederek Taşhan'da 30 numaralı dükkânı kiralayarak komisyonculuğa başlamış.
Babam zamanla işlerini rayına koyunca Seyfettin Gönen, Nurettin İşgör, Ağa Atılgan, İsmail Dabak'ı ortak ediyor. Nurettin İşgör ,Taşhan'ın ortasında bulunan kapalı alanın yıkılması sırasında yaralanmış, babam da mağdur olmasın diye kendisine ortak etmiştir.
Babam ileri görüşlü ve paylaşımcılığı seven, arkadaşlarını koruyup gözetleyen birisiydi. Nurettin İşgör' e :”Git, İhsan Toker ile ortak ol “Diyor. Bu söz üzerine onunla ortak oluyorlar. Bir müddet sonra İhsan Toker ölünce dükkân Nurettin İşgör'e kaldı ve işini başarıyla yürüttü.
Çocukluğumdan itibaren yıllarca babamın yanında çalıştım. Beni bırakmadı ne üniversiteye ne de Tokat'ta açılan ve Endüstri Meslek Lisesi mezunlarının tercihen alındığı Sigara Fabrikasına girmeme izin verdi. Bana : “Oğlum bu dükkâna sen sahip çıkacaksın.” Dedi. Elbette bir aile terbiyesi olarak onun isteğinden asla uzak kalamazdım. Bu yüzden komisyonculuğa devam ettim.
