Çok iyi niyetliydi, memlekete hizmet etmek adına bir şeyler yapmak için içi içine sığmazdı. Birisi yapılmasının yararlı olacağını düşündüğü bir iş anlatsa hemen ona dört elle sarılırdı.
Bunun örnekleri de çoktur. Tokat'ta ipek böcekçiliği yapılmasının alt yapısı olsun diye Uzun Burun'un ilerisinde şimdi balıkçılık tesisi ve akaryakıt istasyonun olduğu yerde dut ağaçları bile diktirdi. Bu dut ağaçları son zamanlara kadar duruyordu. Makamında ve makam aracında polis telsizini açık tutuyor, polis telsizlerinde neler konuşulduğunu takip ediyordu. Bu gerçektende hem memlekette neler olduğunu takip etmenin, hem de polislerin görevlerini yaparken nasıl hareket ettiklerini takip etmenin çok pratik bir yoluydu. Çok dikkatli ve sıkı bir iş takipçisiydi. Bazen lafın arasında bir konuda veya bir yerde gördüğüm veya işittiğim yanlışlıktan bahseder, geçerdim.
Tekrar bir araya geldiğimizde olayı hatırlatır;
“O işi araştırdım, haklıymışsın, sorumlusunun defterini dürdüm (yasal işlem yaptım)” derdi.
Her yeni vali gibi ilk valiliğinde bir şeyler yapmak, başarılı olmak, daha doğrusu valiliğin hakkını vermek istiyordu. Şartlar ve ortam buna uygundu. İktidara yeni gelmiş olan Anavatan Partisi bir yatırım ve kalkınma hamlesi başlatmıştı. Önceki Vali Çetin Birmek de askeri yönetimin valisi idi. O'nun yatırım ve kalkınma diye bir önceliği yoktu. Genel bütçeden özel idareye gelen paralarla cari harcamalar dışında bir şey yapmamış paraları faizle çoğalsın diye bankaya yatırmıştı. Özel idarenin hesabında hayli para birikmişti. Yazıcıoğlu, eldeki paralarla yapılabileceklerden çok daha fazlasını yapmak için bir proje geliştirdi. Devlet vatandaş işbirliği adını verdiği bu projeye göre okul ve sağlık ocağı gibi yatırımların gerçekleşmesinde ihale sistemi ve müteahhitler devreden çıkarılacaktı. Demir, çimento, tuğla, kiremit, kereste gibi ana inşaat malzemelerini devlet verecek, köylü de kendi aralarında topladığı paralarla işçilik ve diğer harcamalarını karşılayacaktı. Valiler bulundukları ilde hükümetin siyasi temsilcileri, hükümetin programlarının ildeki uygulayıcılardır. Recep Yazıcıoğlu'nun yaptığı ise bunun tam tersi idi. Hükümetin muhaliflerinin ve yapmak istediklerine direnenlerin destekleyeceği işler yapıyordu.
O günlerde Özal Türkiye'de ekonomide ve yatırımların gerçekleşmesinde özel sektörün ön planda olduğu bir sistemi (serbest piyasa ekonomisini) yerleştirmeye çalışıyordu. Solcular ideolojik olarak buna şiddetle karşı çıkıyor, engellemeye çalışıyorlardı. Tokat Valisi'nin yaptıklarını işlerin devlet eliyle yürütülmesi şeklindeki ideolojilerinin haklılığını ortaya koyan çok başarılı bir örneği olarak görüyor ve gösteriyordu. Aynı para ile iki üç misli iş yapıldığın anlata anlata bitiremiyorlardı. O güne kadar ekonominin ve yatırımların kontrolünü Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) elinde tutuyordu. DPT kendisini önemsizleştirecek piyasa ekonomisine geçişe alttan alta direniyordu. Recep Yazıcıoğlu'nun başarılı olsun diye ödenek ayrılmasında cömert davrandıklarını fark ettim. Bir memleketin ekonomisi dışardan piyasasına giren taze para ile canlanır. Madem DPT ideolojik sebeplerle bile olsa Tokat'a kaynak aktarmakta cömert davranıyordu, bundan yararlanmalıydık. Bu düşünceyle “Devlet-Vatandaş” işbirliği denilen bu çalışmaya eleştirilerim olmasına rağmen karşı çıkmadım, hatta destekledim
Eleştirilerimin başında küçük yerleşim birimlerinde ayrı ayrı yürütülen her iş için ortaya çıkabilecek yanlışlık ve olumsuzluktan bir sorumlunun olmaması geliyordu. Müteahhit işi yapan kişi olduğu kadar sorumluluk gerektiren bir durum ortaya çıkınca yakasına yapışılacak adam demektir. İş çok olduğundan denetimler gereği gibi yapılamıyordu, yapı kalitesi çok düşük oluyordu. Nitekim bu yüzden beş-on sene sonra pek çok bina kullanılamaz hâle geldiler. Aynı kaynakla daha fazla iş yapıldığı tezi de doğru değildi. Şantiye kurma, sigorta, maliye, sözleşme masrafları gibi müteahhit harcamalarının olmadığı gözden kaçırılıyordu. Ayrıca çok fazla malzeme dağıtıldığı için doğal olarak dökülen, saçılan, zayi olan malzeme de çok oluyordu. Muhtarla arası iyi olmadığı veya rakibi olduğu için köy katkısı olarak toplanması gereken parayı ödemekte direnenler, gerçekten durumu iyi olmadığı için zorlananlar oluyordu. Muhtar bunları jandarmaya bildiriyor, jandarma da karakola çağırarak baskı yapıyordu.
Köy Kanunu'na göre bu yasaldı. Ama şehirde yapılan işlerde böyle bir katkı payı alınmazken köyde yaşayanlardan alınması anayasamızın eşitlik kuralına aykırı idi.
Bunlar bize gelip şikâyet ediyorlardı. “Canım, köyünüze hizmet geliyor, anlayış gösterin” diye gönüllerini alıp, yolcu ediyorduk. Olumlu yönleri de oldu. İnşaat işlerinin artması piyasayı olumlu etkiyordu. İşsizlik azaldı. Köylerde beraber çalışarak kalkınma ve gelişme heyecanı rüzgârları esti. Bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum. Köylüler kendi geleneksel yapılarından farklı bir yapının nasıl yapıldığını işin içinde çalışarak öğrendiler. Sonra yavaş, yavaş kendi yapılarında uygulamaya başladılar.
Köylerin, şehirlerin, illerin ve daha geniş anlamda ülkelerin bu günkü hâlleri çok uzak geçmişlerden günümüze kadar yapılan işlerin toplamıdır. Her dönemde yapılan işler hayatı az veya çok etkileyip, geliştirerek günümüze taşımıştır. Önce insanların kafasında bir düşünce iken projeye dönüşen, sonra hayata geçirilen öyle işler vardır ki o yörede yaşayan insanların ekonomik ve sosyal hayatlarını çok büyük oranlarda olumlu yönde etkiler. Biz buna kalkınma ve gelişme diyoruz. Vali olarak Recep Yazıcıoğlu'nun önemi Tokat'a kazandırdığı böyle işlerin olmasıdır. Bunlardan Soğuk Hava Deposu, Yazıcıoğlu Kavak Fidanlığı hizmet vermeye devam ediyor. Tokat Havaalanı, Büyük Otel adı verilen otel, Yazıcıoğlu Yapı Kooperatifi evleri yapılmalarından otuz yıl geçtikten sonra günümüz şartlarında yetersiz kaldılar, yenileniyorlar. Ama yapıldıkları dönemlerde ve hizmet verdikleri sürece Tokat'a çok önemli katkılar sağladılar. Ayrıca yenileniyor olmaları yapılmalarının ne kadar doğru ve önemli olduğunu gösterir.
Şimdilerde kafalarda ve sosyal medyada yaptığı önemli hizmetleri bir kenara atıp bazı sözleri ve davranışları ile kahramanlaştırılan sanal Recep Yazıcıoğlu var. Neymiş efendim, Erzincan Valisi iken bir baba ve kızı bir evrakı mühürletmek için vilayete gelmişler. Öğle tatili vakti olduğu için vilayette kimse yokmuş, tesadüfen Recep Bey oradaymış. Evrakı ellerinden alıp mühürlemiş, vali bey kızmasın demişler de, kızmaz, kızmaz demiş. Recep Yazıcıoğlu'nu böyle bir olaya indirgemek başta O'nun hatırasına saygısızlık. Tokat Hava Alanı'ndan, Otelden, Yazıcıoğlu Kooperatifi'nden, Soğuk Hava Deposundan Tokat'ı Türkiye'nin kavakçılık merkezi yapan kavak fidanlığından bahseden yok. Hayâli hikâyeler, çeşitli toplantılarda Karadenizliliği tutup, atıp tutan konuşmaları varken buların ne önemi var ki? Tokatlılar için bunların önemi olmayabilir ama bedeli olur.
Recep Bey'den sonra Tokat valisi olanlardan geriye Mehmet Özgün'den bugün Özel İdare Binası olarak kullanılan bina ve konferans salonu, Mehmet Gündoğdu'dan Öğretmen Evi kaldı. Diğer valiler bir şey yapıp bırakmak gereğini bile duymadılar. Tokat İçişleri Bakanlığı'nın dinlenme tesisleri haline geldi.
Kalkınma ve gelişme durunca göç başladı. Tokat Türkiye'nin en çok göç veren ili oldu.
Çocukları iş bulamayıp başka illere göçtüğü için yalnız kalan eşlerden biri hayatını kaybedince yalnız kalanın hâli ne olacak? Hele de erkeğin hâli? Bugün kimse bunun farkında değil ama geleceğimizin çok acı bir gerçeği bu. Bütün bunların sorumluluğunu valilere yüklemek ne kadar hakça olur? Yatırıma, kalkınmaya, hizmete ilgi göstermeyen Tokatlıların hiç mi vebali yok? Yarın valinin biri çıkıp da Süleyman Demirel gibi; “Ne yani, hizmeti yatırımı istediniz de biz mi yapmadık ” derse ne cevap vereceğiz?
Bir de hayatını kaybettiği trafik kazasının aslında bir kaza değil suikast olduğu iddiası var: Benim bildiğim kadarıyla öldürülmesi için hiçbir sebep yoktu. Kimse ile kavgası yoktu. Hiçbir güç odağının çıkarlarına karşı tehdit de değildi, tehdit olabilecek gücü de yoktu. O vali olmak, valilik yapmak istiyordu. Bunu sevmekten ileri yaşıyordu. Böyle bir durumda neden öldürülmek istesin ki?
Efendim ülkemizin düşmanı güçler gelecekte bu ülkeye büyük hizmetler yapabilecek kişileri birer birer ortadan kaldırıyormuş. Bunlar ilgisinin olmadığı konularda bilgisinin olduğunu zanneden insanların fantezi düşünceleri. Türkiye'nin geleceğinde etkili olmak, kontrolü altında tutmak isteyen güçler gelecekte bu ülkeye büyük hizmetler yapabilecek kişileri öldürmez. O'nu kazanmaya, kendi adamı yapmaya çalışır. Bütün çabalarına rağmen bunu başaramazsa da yine öldürmez, takip eder. Şantaj yaparak yola getirmek için hata yapmasını bekler. Bu düşüncelerle ölümünün kaza sonucu olduğuna inanıyorum. Allah rahmet eylesin”.
XXV. Valimiz Metin TURCAN yazısında buluşmak dileğiyle.
