“Geç kalmış bir yazı”
Orda bir köy var, uzakta
O köy bizim köyümüzdür
Gezmesek de tozmasak da
O köy bizim köyümüzdür
Âşık Veysel gibi bir değeri gün yüzüne çıkaran Ahmet Kutsi Tecer ,(1901-1967) Anadolu'nun bin bir çiçek açan dağlarından, yaylalarından esen bir şiir rüzgârıyla sanki yeni kurulan Cumhuriyetin öğretmenlerine sesleniyor, onların ülkeye sahip çıkmalarını istiyordu. Uzun yıllar, bizim kuşak dâhil-öğretmenlerimiz bu şiirin bestesiyle öğrencilerinin ruh dünyalarına yöneldiler. Cumhuriyetin ilanı ile birlikte eğitimine devam eden eğitim yuvalarından, ihtiyaçtan açılan kurslardan sonrasında Köy Enstitülerinden, Öğretmen Okullarından, Yüksek Öğretmen Okullarından, Eğitim Enstitülerinden ve fakültelerden yetişen öğretmenler okullarından aldıkları eğitimle yürekleri vatan sevdası ile dolu olarak memleketin en ücra köşelerine kadar bilginin ışığını taşımaya çalıştılar. 1928 yılında yapılan Harf İnkılâbı ve akabinde açılan Millet Mektepleri sayesinde de ülkedeki okuryazar oranı önemli ölçüde yükseldi. Ve Cumhuriyetin tesis edilmesinde ve bugüne ulaşmasında öğretmenler büyük rol oynadı.
Ama bugün artık köylerimize ışık götüren öğretmenlerimiz taşımalı eğitim adı verilen sistem ile köylerde kalmadan, köylüyü tanımadan hatta görmeden akşam evlerine dönüyorlar. Bin bir emekle devlet ya da vatandaşlar tarafından yapılan pek çok okulun kapısına ise kilit vurulmuş durumda.
Başöğretmen Gazi Mustafa Kemâl ATATÜRK'ün, genç yaşta kaybettiğimiz idealist Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati'nin (1894-1929) öğretmenleri maalesef kimse alınmasın bugün düne göre çok sahipsizler. Bir yandan gittikçe siyasetin içinde şekillenen, bocalayan sendikaların, diğer yönden bunların yörüngesinde hareket etmek zorunda bırakılan yöneticilerin baskısı altındalar. Yapılan anketler de net bir şekilde gösteriyor ki, öğretmenler şimdi az değil çok dertliler. Dünün sevgisinden, saygısından yoksun hemen her yıl yaz-boz tahtasına döndürülen bir eğitim sistemi içinde görevlerini yapmaya gayret ediyorlar. Akşam evine mutlu giden bir öğretmen var mı diye düşünüyoruz son yıllarda çok yazık. Ne diyelim duadan başka, Rabbim yâr ve yardımcıları olsun. Ortaya çıkan bu olumsuz gelişmeler ise ülkenin geleceğine umutla bakmamızı engelliyor doğrusu.
Ve biz bu şartlarda susmamamızın gerekliliği düşünceleri içinde yazımızın asıl konusu olan Tokat ve Niksar'da uzun yıllar görev yapmış abide bir şahsiyet Öğretmen Afide Ocaklı Hanım'a dönelim.
Öğretmenlik hayatımın yirmi yılının -1985-2005- geçtiği Niksar'da eğitim tarihi ile ilgili çalışmalara başladığımızda karşımıza çıkan ilk öğretmenlerden biri olarak soyadı zihinlerden silinmiş Afide Hanım çıkıyordu. Araştırmalarımızda, elimize geçen fotoğrafların hemen her karesinde de bu öğretmene rastlıyorduk. Artık bizim de merakımızı artırmıştı yıllarca Niksar'da çalışmış pek çok öğretmen gibi sevilen, unutulmamış bu öğretmen kimdi?
Sorumuzun cevabını ancak geçen yıl Devlet Eski Bakanı Metin GÜRDERE'nin ofisindeki bir sohbet sırasında bulduk. Ofisin müdavimlerinden benim gençlik yıllarında Topraksu da çalıştığım dönemin topograflarından 1942 doğumlu Emekli Tekniker Orhan Ocaklı Ağabey, Afıde Hanım'ın yeğeni çıkınca yılların biriktirdiği soru da çözülmüş oldu. Kendisine ne kadar teşekkür etsem azdır. Verdiği bilgi ve belgeler araştırmamızın asıl kaynağını teşkil etti. Ayrıca Afide Hanım'ın Emekli Eğitimci-Yazar Hami Karslı Bey'in de Niksar'da öğretmeni olması bize aktardığı hatıralarıyla birlikte görev yaptığı Tokat Gazipaşa İlkokulu, Gazi Osman Paşa İlkokulu ve Niksar Gazi Ahmet Danişmend İlkokulu ( Melikgazi İlkokulu)'nda yaptığım araştırmaların ışığında ortaya bu geç kalmış yazı çıktı.
Cumhuriyet döneminin münevver öğretmenlerinden biri olan Afide Ocaklı 1900 yılında Tokat'ta doğdu. Babası Ocaklıoğlu Sülalesinden Mustafa Efendi, annesi Fatma (Fadik) Hanımdır. Bu konuda görüştüğüm Orhan Ocaklı bize şu bilgileri aktardı:
“Halam Afide Hanım 46 yıl 8 ay öğretmenlik yaptı. Cumhuriyetin ilanından sonra ülke genelinde okur-yazar sayısı azdı. Savaş yıllarında sıkıntı yaşayan öğretmen mektepleri yeterli olmayınca hükümet bu yüzden büyük illerde öğretmen yetiştirmek için kurslar açtı. Aydın bir kişi olan babam, eski yazı dediğimiz Osmanlıcayı mükemmel bilen halamı Sivas'a göndererek bu kurstan mezun olmasını sağladı. Kurs ne kadar sürmüş bilmiyorum ama dönüşünde halamı Niksar Gazi Ahmet Danişmend İlk Mektebi'ne tayin etmişler. Daha sonra devletin önemli kademelerinde görev alacak olan pek çok öğrenci yetiştirmiş.
1939 Niksar-Erbaa depreminde orada görevliymiş. Yanında kalan babaannem deprem sırasında evin içindeymiş ev sallanırken yeğeni Cahit Elmacı Ağabeyimi çıkarmış. Niksar'dan sonra Tokat Gazi Osman Paşa İlkokulu, tekrar Niksar Gazi Ahmet Danişmend İlkokulu ve Tokat Gazi Paşa İlkokullarında çalıştı.(Tokat Gazi Osman Paşa İlkokulu o dönemde halk arasında Hapan Mektebi olarak bilinen iki katlı ahşap bir ev olup, Sulusokak'a Kolordu civarında idi).
